ΑΡΘΡΑ ΚΑΙ ΣΚΕΨΕΙΣ

11 Νοε. 2018

Έπεσε στην αντίληψή μου μια ανάρτηση/έρευνα σχετικά με τη σημασία της δερματικής επαφής μεταξύ του γονέα και του βρέφους και θυμήθηκα ένα παγκόσμια γνωστό πείραμα το οποίο έφερε στην επιφάνεια σημαντικά στοιχεία για το ρόλο της σωματικής επαφής στη φυσιολογική ανάπτυξη του παιδιού.

Αναφέρομαι στο πείραμα του κλινικού ψυχιάτρου Harry Harlow, το πείραμα με τις συρμάτινες μαϊμούδες, το οποίο αποτελούσε μια απόδειξη της ψυχολογίας της προσκόλλησης και της σωματικής επαφής. Σε αυτό το πείραμα κατασκευάστηκαν δύο μαϊμούδες οι οποίες έλαβαν το ρόλο της μητέρας. Η μία κατασκευάστηκε από σύρμα και είχε μία μεταλλική θηλή η οποία τροφοδοτούσε το μαιμουδάκι με γάλα (τροφή) ανά πάσα στιγμή, καλύπτοντας με αυτό τον τρόπο μία βασική λειτουργία επιβίωσης. Η άλλη κατασκευάστηκε από ύφασμα, είχε ένα όμορφο ζωγραφισμένο χαμόγελο και πρόσφερε με τη θερμοκρασία και την απαλότητά της ένα κατάλληλο περιβάλλον για σωματική επαφή. Παρατηρήθηκε ότι τα μαϊμουδάκια που αποχωρίστηκαν από τις πραγματικές τους μητέρες, μετά την αρχική τραυματική περίοδο, αφού μπόρεσαν να ελέγξουν το άγχος και το φόβο τους, προσκολλήθηκαν στη υφασμάτινη μητέρα προσομοιάζοντας την με την πραγματική και χρησιμοποιούσαν τη συρμάτινη για εντυπωσιακά λιγότερο χρονικό διάστημα απλά και μόνο για να καλύψουν την πείνα τους. Αν τοποθετήσουμε αυτά τα δεδομένα στο χρονικό πλαίσιο στο οποίο έλαβε θέση το πείραμα, σε μια εποχή που ο Skinner με την κούνια του προσπαθούσε να ενισχύσει την ανεξαρτησία των παιδιών και ο Watson θεωρούσε ότι η αγάπη είναι μια αυτόματη αντίδραση σε εξωτερικά ερεθίσματα και ότι τα παιδιά πρέπει να αντιμετωπίζονται σα μικροί ενήλικοι, τα αποτελέσματα αυτού του πειράματος τροποποιούσαν τα δεδομένα γύρω από τη ψυχοκινητική ανάπτυξη.

Το πείραμα όμως δεν τελείωσε εδώ. Γιατί σε μια δεύτερη φάση, όταν τα μαϊμουδάκια  που μεγάλωσαν με την υφασμάτινη μητέρα ήρθαν σε επαφή με άλλες μαϊμούδες εκτός κλουβιού, επέδειξαν μία αντικοινωνική, βίαιη και αυτοκαταστροφική συμπεριφορά, επιτιθέμενα ακόμη και στο ίδιο τους το σώμα. Προφανώς η αφή δεν ήταν η μοναδική μεταβλητή που θα οδηγούσε σε φυσιολογική συμπεριφορά. ‘Έτσι αποφασίστηκε να τοποθετηθεί μία υφασμάτινη μαϊμού που θα είχε τη δυνατότητα να λικνίζεται, και παρατηρήθηκε σχεδόν φυσιολογική συμπεριφορά, ενώ όταν ταυτόχρονα δόθηκε η ευκαιρία στο  μαϊμουδάκι να παίζει για μισή ώρα την ημέρα με μια αληθινή μαϊμού αξιολογήθηκε μια απόλυτα φυσιολογική συμπεριφορά.

Οι τρεις λοιπόν απαραίτητες μεταβλητές (πέρα από την κάλυψη των βιολογικών αναγκών), για τη φυσιολογική ανάπτυξη ενός νεογνού φαίνεται να είναι η σωματική επαφή, η αλληλεπίδραση και το παιχνίδι.  Και αν στην έρευνα που έδωσε την αφορμή αυτής της ανάρτησης, το βασικό πόρισμα ήταν ότι η αγκαλιά τροποποιούσε τα επίπεδα των ορμονών ενός νεογέννητου βελτιώνοντας την αυτορρύθμιση του, μεγαλύτερη σημασία για μένα έχει το γεγονός ότι γονείς με υψηλά επίπεδα κορτιζόλης δε μπορούσαν να έχουν τα ίδια θετικά αποτελέσματα στον ορμονικό έλεγχο των νεογνών. Επομένως η αλληλεπίδραση και η αγκαλιά δεν είναι από μόνα τους πανάκεια για τη φυσιολογική μεταφορά συναισθημάτων, αλλά πρέπει και ο φορέας τους να έχει ο ίδιος αντίστοιχα φυσιολογική ρύθμιση. Φαίνεται ότι στην πολυπλοκότητα του ανθρώπινου οργανισμού η συναισθηματική σταθερότητα και ωρίμανση των γονέων, είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την επίτευξη του ρόλου τους και ακολούθως των θετικών πλεονεκτημάτων της αγκαλιάς.

Ο χρόνος λοιπόν της διαδραστικής επικοινωνίας με το νεογνό, δε θα πρέπει να προσδιορίζεται και να περιγράφεται μόνο με έννοιες ποσοτικές αλλά κυρίως μέσω ποιοτικών χαρακτηριστικών. Μη ξεχνάμε ότι μισή ώρα παιχνιδιού έκανε τη διαφορά μεταξύ των σχεδόν φυσιολογικά και των απόλυτα φυσιολογικά αναπτυγμένων συναισθηματικά μαϊμούδων.       

Θα πρέπει επομένως, ο καθένας μας να αξιολογήσει τι μεταφέρει από τη δική του ψυχολογία στον άνθρωπο που κρατάει στα χέρια του και πόσο ποιοτική είναι αυτή η επαφή. Γιατί εξυπηρετώντας διαδικαστικά τις 3 μεταβλητές, επιχειρούμε να έχουμε ήσυχη της συνείδησή μας, κάτι το οποίο, πιθανά δεν πρέπει πλέον να θεωρούμε ως δεδομένο, όσοι γράψαμε ή διαβάσαμε τις προηγούμενες σειρές.

 

NeuroPhysioKids 2018

Vittner et al., (2018), Parent Engagement Correlates With Parent and Preterm Infant Oxytocin Release During Skin-to-Skin Contact, Advances in Neonatal Care

Tο Κουτί της Ψυχής, Slater Lauren, 2009, Εκδόσεις Οξύ

https://psychcentral.com/lib/about-oxytocin/

Εικόνα: https://www.thisamericanlife.org/317/unconditional-love

 

8 Σεπ. 2018

Λίγες ημέρες πριν την έναρξη των σχολείων, όλους πρέπει να μας ανησυχήσουν τα ευρήματα που συνεχώς πληθαίνουν από έρευνες παγκοσμίως, τα οποία ενοχοποιούν τη μεταφορά της τσάντας για διαταραχές που μπορεί να εμφανίζουν παιδιά σχολικής ηλικίας. Τα συνηθέστερα συμπτώματα τα οποία περιγράφουν τα ίδια τα παιδιά είναι μυϊκοί πόνοι, πόνοι στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης και εύκολη κόπωση.  Από την άλλη οι μακροχρόνιες διαταραχές που έχουν παρατηρηθεί και αξιολογηθεί από έρευνες, είναι μεταβολές στα φυσιολογικά κυρτώματα της σπονδυλικής στήλης (αύξηση κύφωσης, τροποποιήσεις στη λόρδωση), αύξηση στην πρόσθια προβολή των ώμων και διαταραχή στην χωρητικότητα των πνευμόνων εξαιτίας της θέσης στης σπονδυλικής στήλης. 

Οι μεταβολές στην ευθυγράμμιση της σπονδυλικής στήλης και οι αντισταθμίσεις που προκύπτουν από αυτές τις αλλαγές, θεωρούνται προβλήματα δημόσιας υγείας που επηρεάζουν τα παιδιά και τους εφήβους τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα. Κύρια αιτία αυτών των διαταραχών είναι η  έκθεση στο υπό ανάπτυξη μυοσκελετικό σύστημα, σε δραστηριότητες που απαιτούν εντονότερη φόρτιση από τα φυσιολογικά όρια.

Από διάφορες έρευνες έχει προταθεί να επιτρέπεται σε κάθε παιδί να μεταφέρει μια σχολική τσάντα η οποία δε ξεπερνάει το 10% του σωματικού του βάρους.

Στη Νέα Ζηλανδία και σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε σχολικό πληθυσμό, βρέθηκε ότι οι μαθητές μετέφεραν βάρη τα οποία υπερέβαιναν του συνιστώμενου βάρους για έναν ενήλικα εργαζόμενο σε βαριά βιομηχανία. Το 77,1% του πληθυσμού των μαθητών ανέφεραν συμπτώματα στο μυοσκελετικό σύστημα και κυρίως στη  πλάτη, τους ώμους και τον αυχένα. Σε άλλη έρευνα διαπιστώθηκαν αυξημένα ποσοστά ύπαρξης πόνου σε μαθητές 7-9 ετών χωρίς τα δεδομένα να επηρεάζονται από το φύλο. Η πλειοψηφία των μαθητών αισθανόταν συχνά ενοχλήσεις στη μέση, αλλά και σε άλλες περιοχές του κορμού και των άνω άκρων τους. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι μαθητές μετέφεραν τσάντες με βάρος περίπου στο 12% έως 14% του σωματικού τους βάρους, επομένως 2% - 4% περισσότερο από τα όρια που έχουν προταθεί. Αυτή η υπέρβαση ήταν η αιτία της διαφοροποίησης της στάσης και κίνησης των μαθητών, γεγονός που μακροπρόθεσμα τροποποιούσε τόσο το συντονισμό του μυϊκού συστήματος όσο και την ευθυγράμμιση της σπονδυλικής στήλης και των ώμων οδηγώντας σε πόνο και κόπωση. Έρευνες παγκοσμίως έχουν παρουσιάσει τα ίδια αποτελέσματα με τα στοιχεία να επαναλαμβάνονται και στο σχολικό πληθυσμό της Ελλάδας.

Από τη στιγμή επομένως που έχει αναγνωριστεί ένα πρόβλημα, αυτό που οφείλουμε όλοι μας, επαγγελματίες της υγείας και οικογενειακό περιβάλλον, είναι να βρούμε κάποιες λύσεις και προτάσεις οι οποίες να μειώσουν, αν όχι να εξαφανίσουν τους προδιαθετικούς παράγοντες και τις αντίστοιχες συνέπειες.

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΥ ΓΟΝΕΙΣ

Στις έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί η καλύτερη και ασφαλέστερη επιλογή για την πρόληψη του πόνου και των δομικών διαταραχών φαίνεται να είναι οι τσάντες trolley

Οι γονείς θα πρέπει να προχωρήσουν στην αγορά των ποιοτικότερων τσαντών (είδος, υλικό, διαστάσεις, με ξεχωριστά διαμερίσματα για να βοηθούν στον καταμερισμό του βάρους) με βασικό κριτήριο την ασφαλή μεταφορά της

Οι γονείς θα πρέπει να ρωτάνε κατά διαστήματα το παιδί τους εάν το σακίδιο του προκαλεί κόπωση ή πόνο

Οι γονείς θα πρέπει να διερευνούν αν οι μαθητές μπορούν να αποθηκεύσουν βιβλία στο σχολείο και να φέρνουν στο σπίτι μόνο όσα χρειάζονται για τη μελέτη

Εάν το παιδί επιμένει ότι χρειάζεται να φέρει στο σπίτι περισσότερα βιβλία από αυτά που μπορεί άνετα να μεταφέρει, ο γονέας οφείλει να έρχεται σε επικοινωνία με τον/την εκπαιδευτικό

Η σχολική τσάντα πρέπει να καθαρίζεται συχνά, καθώς το παιδί μπορεί να αποθηκεύει αντικείμενα που δεν χρειάζεται.

Όταν χρησιμοποιούνται σακίδια πλάτης οι ιμάντες των ώμων πρέπει να ρυθμίζονται έτσι ώστε το κάτω μέρος του σακιδίου να βρίσκεται ακριβώς πάνω από τη μέση του παιδιού (το σακίδιο δεν πρέπει να κρέμεται στο ύψος των γλουτών)

Τα βαρύτερα αντικείμενα της τσάντας πρέπει να τοποθετούνται κοντά στη σπονδυλική στήλη του παιδιού ώστε να εξισορροπείται καλύτερα το φορτίο

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

Ύπαρξη κατάλληλων ντουλαπιών ή αποθηκευτικών χώρων και κατανομή σε κάθε μαθητή ώστε να παραμένουν κάποια βιβλία στο σχολείο

Εκπαιδευτικά ενημερωτικά φυλλάδια για τη σημασία της σωστής χρήσης της τσάντας

Περιοδική εξέταση των μαθητών από γιατρούς και φυσικοθεραπευτές για πιθανές μυοσκελετικές αποκλίσεις

Σωστή κατανομή και οργάνωση του προγράμματος ώστε να μην μεταφέρονται όλα τα βιβλία ταυτόχρονα

Χρήση ράμπας δίπλα στα σκαλοπάτια εισόδου στο σχολείο ώστε να μεταφέρονται μέσω αυτού οι τσάντες με trolley

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

Να μη μεταφέρουν περιττά πράγματα στο σχολείο

Να γεμίζουν τα μπουκάλια νερού μόλις φτάνουν σχολείο και να τα αδειάζουν πριν φύγουν

Θα πρέπει να τακτοποιούν τα αξεσουάρ τους με τέτοιο τρόπο ώστε τα βαρύτερα πράγματα να βρίσκονται κοντά στην πλάτη τους

Θα πρέπει να μεταφέρουν την τσάντα trolley εναλλάξ και με τα δυο χέρια

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

NeuroPhysioKids (2018)

Kabilmiharbi and Santhirasegaram, (2017), A Study on Relationship Between Carrying Schoolbags and The Prevalence of Neck and Back Pain Among 7 – 9 Year, Old Students Web of Conferences, 87

Matlabi et al., (2014), Carrying heavy backpacks and handbags amongst elementary students: Causes and solutions, Science Journal of Public Health, 2(4): 305-308

Moore et al., (2007),  Association of relative backpack weight with reported pain, pain sites, medical utilization, and lost school time in children and adolescents,  The Journal of School Health, 77(5), pp. 232-239

Rontogiannis et al (2017), Comparison between two different typew of schll bags and musculoskeletal symptoms in primary school students, IETI transactions on ergonomics and safety, 1 (2), 11-21

Whittfield et al (2005), Schoolbag weight and musculoskeletal symptoms in New Zealand secondary schools., Appl. Ergono., 36, 193

 

 

 

 

25 Οκτ. 2017

Τα αναπτυξιακά ορόσημα είναι συμπεριφορές ή φυσικές δεξιότητες οι οποίες γίνονται επιτεύξιμες από τα βρέφη και τα παιδιά σε συγκεκριμένες χρονικά περιόδους καθώς αναπτύσσονται (Glascoe & Marks 2011). Πρέπει πάντα να θυμόμαστε ότι κάθε παιδί είναι μοναδικό και το καθένα έχει το δικό του ρυθμό ανάπτυξης. Τα ορόσημα δεν εμφανίζονται με απόλυτο τρόπο και είναι σίγουρο ότι για να γίνει κατανοητή η έννοια τους πρέπει πρώτα να γίνει μια σύντομη αναφορά σε αυτό που ονομάζεται κρίσιμη περίοδος. Κρίσιμη περίοδος είναι μα φάση στην ανάπτυξη στην οποία η αισθητηριακή εμπειρία μπορεί να μεταβάλλει τη δομή και τη λειτουργία των κυκλωμάτων (Hensch 2005). Κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης της μεταγεννητικής ανάπτυξης, τα νευρικά κυκλώματα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στις επιδράσεις του περιβάλλοντος. Αν ο οργανισμός δε λάβει το κατάλληλο ερέθισμα στην αντίστοιχη κρίσιμη περίοδο, μπορεί να γίνει δυσκολότερη, λιγότερο αποτελεσματική ή και αδύνατη η εκμάθηση μιας δεξιότητας (Fagiolini & Hensch 2000).

Η βασικότερη χρησιμότητα των αναπτυξιακών οροσήμων, είναι η δυνατότητα που μας δίνουν να ανιχνεύουμε πιθανές αποκλίσεις και να παρεμβαίνουμε άμεσα, εκμεταλλευόμενοι το γεγονός ότι σε αυτή την ηλικία ο εγκέφαλος έχει μεγάλες δυνατότητες πλαστικής αναδιοργάνωσης.

Αν θέλαμε να κατατάξουμε τα αναπτυξιακά ορόσημα θα μπορούσαμε να αναφέρουμε 4 ξεχωριστές αλλά αλληλοσχετιζόμενες μεταξύ τους κατηγορίες (Cherry 2016)

Κινητικά ορόσημα τα οποία περιλαμβάνουν την αδρή και τη λεπτή κινητικότητα και τα οποία θα αναλυθούν παρακάτω.

Γνωσιακά ορόσημα τα οποία περιλαμβάνουν τον τρόπο σκέψης, κρίσης και λύσης προβλημάτων ενός παιδιού.

Κοινωνικά και συναισθηματικά ορόσημα τα οποία παρέχουν τη δυνατότητα στα παιδιά να κατανοούν τα δικά τους συναισθήματα αλλά να αναγνωρίζουν και τα συναισθήματα των άλλων. Η αλληλεπίδρασή και το παιχνίδι με άλλους ανθρώπους βρίσκονται σε αυτό το πλαίσιο.

Επικοινωνιακά ορόσημα τα οποία περιλαμβάνουν και τη λεκτική και τη μη λεκτική επικοινωνία.

Ας δούμε επομένως παρακάτω κάποια από τα βασικότερα αναπτυξιακά ορόσημα χωρίζοντας τα σε χρονικές περιόδους.

 

 ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΟΡΟΣΗΜΑ μέχρι το 2ο μήνα του βρέφους

  • Στην πρηνή θέση (η κοιλιά προς το έδαφος) μπορεί να σηκώσει το κεφάλι περίπου 45 μοίρες
  • Στην ύπτια θέση (ανάσκελα) το κεφάλι μπορεί να διατηρηθεί στη μέση γραμμή
  • Ξεκινάει να εστιάζει στα κοντινά αντικείμενα
  • Διαφοροποιεί το κλάμα του ανάλογα με την αιτία που το προκαλεί
  • Χαμογελάει
  • Ανταποκρίνεται στους οικείους ήχους

 

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΟΡΟΣΗΜΑ 3ου-5ου μήνα

  • Αν τοποθετηθεί στη καθιστή θέση κρατάει το κεφάλι του ευθυγραμμισμένο σε σχέση με τη βαρύτητα
  • Αν τοποθετηθεί στην πρηνή θέση σηκώνει το κεφάλι του 90 μοίρες
  • Φέρνει τα χέρια του στα γόνατα (4ος μήνας) και στα πόδια (5ος μήνας)
  • Γυρνάει στο πλάι
  • Στην πρηνή θέση στηρίζεται στα αντιβράχιά του (το τμήμα του χεριού μετά τον αγκώνα)
  • Πιάνει και αφήνει αντικείμενα με τα χέρια του
  • Καλή κοντινή όραση
  • Έναρξη μέσω του παιχνιδιού του συντονισμού χεριού-ματιού
  • Γελάει δυνατά
  • Απαιτεί την προσοχή του περιβάλλοντος

 

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΟΡΟΣΗΜΑ 6ου μήνα

  • Έρχεται από την ύπτια στην πρηνή
  • Κάθεται ανεξάρτητο στο πάτωμα με βοήθεια από τα χέρια του
  • Μπορεί στιγμιαία να κάτσει ανεξάρτητο στο πάτωμα
  • Μεταφέρει αντικείμενα από το ένα χέρι στο άλλο
  • Φοβάται τους ξένους
  • Μιμείται συμπεριφορές και ήχους
  • Παράγει θορύβους που μοιάζουν με μονοσύλλαβες λέξεις
  • Ξεκινάει να δείχνει αντικείμενα

 

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΟΡΟΣΗΜΑ μέχρι τον 9ο μήνα

  • Κάθεται στο πάτωμα χωρίς βοήθεια
  • Έρχεται από την πρηνή στην καθιστή θέση μόνο του
  • Διατηρεί την τετραποδική θέση (στα 4)
  • Πιβοτάρει (από ύπτια στην πρηνή και ξανά στην ύπτια)
  • Μετακινείται με σύρσιμο και μπουσούλημα
  • Δείχνει συνέχεια
  • Τρέφεται με τα δάκτυλα
  • Ανταποκρίνεται σε απλές οδηγίες
  • Φοβάται να μείνει μόνο του
  • Χαιρετάει με το χέρι
  • Παίζει δια-δραστικά παιχνίδi

 

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΟΡΟΣΗΜΑ μέχρι το 12ο μήνα

  • Στέκεται όρθιο χωρίς να στηρίζεται από κάπου
  • Πιθανά βαδίζει ανεξάρτητο
  • Κάθεται κάτω από την όρθια θέση χωρίς βοήθεια
  • Τοποθετεί το ένα τουβλάκι πάνω από το άλλο
  • Σηκώνει μικρά αντικείμενα από το πάτωμα
  • Παίζει παιχνίδια υποκριτικής (προσποιείται ότι πίνει από ποτήρι)
  • Μπορεί να λέει 3-4 λέξεις
  • Συμμετέχει στο ντύσιμο

 

2 Οκτ. 2017

Η συζήτηση για ακόμη μια φορά, πολλοστή φορά, κουραστικά επαναλαμβανόμενη φορά, βασισμένη σε έναν αστικό μύθο. Από τους μύθους που χτίζουν επιστημονικές καριέρες και δίνουν σε πολλούς, επιστήμονες και μη, τη δυνατότητα να παρουσιάζονται σαν αντισυμβατικοί και επαναστάτες (και το σαν της παρομοίωσης δε το χρησιμοποιώ τυχαία), καλύπτοντας μια προσωπική ανάγκη διαφοροποίησης, και αδιαφορώντας για την προσωπική επίδραση του καθενός στο ευρύτερο σύνολο, ξεχνώντας εκούσια την αξία των λόγων του Αριστοτέλη για το ρόλο και τις υποχρεώσεις του ανθρώπου ως πολιτικό ον.

Θα αναφέρουμε για μια φορά ακόμη, την άποψή μας για το αντιεμβολιακό κίνημα που έχει εμφανιστεί έντονα τα τελευταία χρόνια, ακολουθώντας την  παλιρροιακή δυναμική που δίνουν σε μια αντίστοιχη υπόθεση τα μέσα δικτύωσης. Και δε θα αναφέρουμε θεωρητικές απόψεις και κοινωνιολογικές προσεγγίσεις, αλλά θα παραθέσουμε στοιχεία τεκμηριωμένα για να αναχαιτίσουμε τις ανυπόστατες φημολογίες.

Και θα αρχίσουμε από την αρχή αναφέροντας ότι αυτή η υστερία ξεκίνησε από τα αποτελέσματα της έρευνας του Andrew Wakefield και των συνεργατών του το 1998 σε 12 παιδιά, η οποία δημοσιεύτηκε στο Lancet και ισχυρίστηκε ότι υπήρχε η  δυνατότητα σύνδεσης μεταξύ μιας νέας μορφής ασθένειας του εντέρου, του αυτισμού και του εμβολίου MMR (ιλαρά, ερυθρά, παρωτίτιδα)(η έρευνα του Taylor και των συνεργατών του το 1999 σε 498 περιπτώσεις αυτισμού δεν εμφάνισε συσχέτιση μεταξύ του εμβολίου και του αυτισμού). Και επειδή ελάχιστοί ασχολούνται με έρευνες και ακόμη λιγότεροι μαθαίνουν τα αποτέλεσματά τους, αλλά πολλοί ήδη από το 1998 κατάλαβαν την αξία της επικοινωνίας και της χειραγώγησης μερίδας του πληθυσμού, ο ίδιος σε μια συνέντευξη τύπου πρότεινε την αναστολή του εμβολίου μέχρι να γίνουν περαιτέρω έρευνες. Ποιος όμως θα περιμένει την επιβεβαίωση ή όχι. Η προπαγάνδα παρέσυρε τα πάντα.

Πίσω από το κίνημα της μαζικής υστερίας εναντίων της χορήγησης εμβολίων, το οποίο φυσικά και πέρασε στη βιτρίνα της δημοσιότητας, υπήρχαν και άλλα δεδομένα τα οποία έμειναν στη σκιαζώμενη και ταπεινή πλευρά της πραγματικότητας. Ας παραθέσουμε κάποια από αυτά:

-          Tο Βρετανικό Γενικό Ιατρικό Συμβούλιο μετά από έρευνα ανακάλυψε ότι οWakefield ενήργησε χωρίς την απαιτούμενη ηθική έγκριση από το θεσμικό όργανο ελέγχου.

-          Το Lancet απέσυρε την δημοσίευση του 1998 με τον αρχισυντάκτη του, Richard Horton, να δηλώνει ότι το περιοδικό είχε «εξαπατηθεί» κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά τόσο στην  ανήθικη συμπεριφορά των ερευνητών, όσο και στην ανέντιμη και παραπλανητική αναφορά της μελέτης

-          Τρεις μήνες μετά την απόσυρση της μελέτης από το The Lancet, ο Wakefield  διαγράφηκε από το ιατρικό μητρώο του Ηνωμένου Βασιλείου και του απαγορεύθηκε να ασκεί ιατρική στο Ηνωμένο Βασίλειο

-          Το Νοέμβριο του 2011, το British Medical Journal αποκάλυψε ότι τα παιδιά στην έρευνά του Wakefield δεν έπασχαν καν από φλεγμονώδη νόσο του εντέρου

Η επίπτωση που είχε η δαιμονοποίηση του εμβολίου σε βάθος χρόνου φαίνεται από τους παρακάτω αριθμούς:

-          Το 2016, 25 ευρωπαϊκά κράτη ανέφεραν εθνική κάλυψη κάτω από το όριο ασφαλείας για την ιλαρά (το όριο είναι η κάλυψη εμβολιασμού στο 95% του πληθυσμού)

-          Τα ποσοστά ανοσοποίησης στη Βρετανία μειώθηκαν από 92% σε 73%, φτάνοντας και στο 50% σε ορισμένα μέρη του Λονδίνου

Η ροή των γεγονότων από εκεί και πέρα είναι γνωστή όπως και τα διαρκώς αυξανόμενα κρούσματα ιλαράς στις μέρες μας. Βέβαια για κάποιους πίσω από τα πάντα κρύβονται συνωμοσίες, μυστικές λέσχες, δυνάμεις επουράνιες και επίγειες οι οποίες μας χειραγωγούν. Πίσω από τα πάντα κρύβονται φαρμακοβιομηχανικές εταιρίες οι οποίες έχουν βρει θεραπεία για τα πάντα, αλλά μπροστά στο χρήμα δε λογαριάζουν την ανθρώπινη ζωή. Και φυσικά δεν είμαι καθόλου αφελής για να πιστεύω ότι τέτοιες λογικές απουσιάζουν εντελώς από τις φαρμακευτικές εταιρίες αλλά όλα έχουν κάποια όρια. Και καλούμαστε οι υπόλοιποι, αυτοί που αποτελούμε το προστατευτικό αντιικό δίχτυ των ψευτοαντιδραστικών να αποδείξουμε ότι δεν είμαστε ελέφαντες, αντί όλες αυτές οι δυνάμεις να κληθούν να αποδείξουν ότι είμαστε.

Αφήστε λοιπόν το χρόνο να κυλάει, την αδιαφορία και την ανευθυνότητά να αποκαλούνται αντισυμβατικές πράξεις, την κοινωνική σας ασυνειδητότητα να ωριμάζει σαν το παλιό κρασί. Να θυμάστε όμως ότι η αντιική προστασία δεν είναι σαν τα συστήματα που χρησιμοποιείται στα tablet και τους υπολογιστές σας. Δυστυχώς τα προβλήματα της έκθεσης σε ιούς δε λύνονται απευθείας με την αγορά αντιικού προϊόντος και την απλή εγκατάστασή του.    

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

-          NeuroPhysioKids 2017

-          http://tvxs.gr/news/ygeia/epidimia-ilaras-kai-anti-emboliastiko-kinima-i-arxi-mias-epikindynis-sxesis

-          Taylor B., Miller E., Farrington P., Petropoulos MC,  Favot-Mayaud I., Li J.,  Waight P., (1999),  Autism and measles, mumps, and rubella vaccine: no epidemiological evidence for a causal association, Lancet, 353 : 9169,  2026–2029

-          Wakefield A., MMR vaccination and autism, (1999), Lancet,  354 : 9182, 949–950

-          Wakefield A.,  Murch S, Anthony A., Linnell J., Casson D., Malik M., Berelowitz M., Dhillon A., Thomson ., Harvey P., Valentine A., Davies S., Walker-Smith J., (1998), Ileal-lymphoid-nodular hyperplasia, non-specific colitis, and pervasive developmental disorder in children, THE LANCET, Vol 351, 637-641

10 Σεπ. 2017

Είναι πραγματικά μαγικό πως μπορούν δύο αρχικά κύτταρα να μετατραπούν στο πολύπλοκο ανθρώπινο σώμα και να περικλείουν μέσα τους, όλες τις απαραίτητες οδηγίες με τη μορφή ενός γενικού χάρτη, ο οποίος ξεδιπλωμένος θα μπορούσε να συνθέσει αυτή την τέλεια συναισθηματική μηχανή.

Η πορεία των γεγονότων δεν είναι τόσο απλή και ξεκινώντας μια μικρή ανάλυση των διαδικασιών, ας κάνουμε μια σύντομη αναφορά στους μηχανισμούς οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για τη νευρική ανάπτυξη. 3 είναι οι κύριοι παράγοντες σχεδιασμού και τροποποίησης αυτής της αναπτυξιακής πορείας. Το γενετικό υλικό (ο χάρτης, το εξατομικευμένο στοιχείο), η αυτό-οργάνωση (η βασισμένη σε βιολογικούς παράγοντες αλληλεπίδραση σε κυτταρικό επίπεδο) και η αισθητικοκινητική εμπειρία (η αλληλεπίδραση με το περιβάλλον).

Η μεγαλύτερη πλειοψηφία νευρώνων δημιουργούνται στα μέσα του 2ου τριμήνου μετά τη σύλληψη. Η περίοδος του μεγάλου πολλαπλασιασμού. Τότε που άναρχα ακόμη οικοδομείται με το αρχέγονο κυτταρικό υλικό αυτό που αργότερα θα αποτελέσει το νευρικό σύστημα. Η περίοδος που ακολουθείται από μία φάση μεταναστεύσεων και έπειτα από μία φάση αυτοθυσίας και κυτταρικής αυτοκτονίας προκειμένου να οδηγηθεί το χάος σε οργάνωση (ο εγωισμός αυτών των κυττάρων και η θέληση τους να παραμείνουν εν ζωή κοιτώντας τον εαυτό τους, μπορεί να συσχετιστεί με τον Εαυτ-ισμό). Ακολουθεί μία φάση εκλέπτυνσης, λείανσης και ποιοτικής αναβάθμισης και αργότερα οι συνδέσεις και η λειτουργική οργάνωση αυτού του πολύπλοκου συστήματος ακριβώς εξαιτίας της τελειότητας των προηγούμενων μηχανισμών. Και όλες αυτές οι ασύλληπτες διεργασίες διενεργούνται όσο εμείς ψάχνουμε να βρούμε κατάλληλο χρώμα για το δωμάτιο και το όνομα του δημιουργήματός μας.

Κατά τη διάρκεια της εγκεφαλικής ανάπτυξης, σε μια περίοδο θα μπορούσαμε να πούμε προ-κριτική, τα αρχικά δίκτυα σχηματίζονται κυρίως εξαιτίας των ιδιοτήτων του γενετικού υλικού και της επίδρασης της αυτό-οργάνωσης. Πρέπει να εμφανιστεί η κριτική περίοδος της ανάπτυξης, στην οποία τα γεγονότα συμβαίνουν με έναν πλαστικό και ευμετάβλητο τρόπο, για να αντιληφθούμε τη μεγάλη σημασία την οποία διαδραματίζει η αισθητικοκινητική εμπειρία.

Ας αναφέρουμε κάποια παραδείγματα που αποδεικνύουν τη σειρά αυτών των διεργασιών. Όταν τα οπτικά δίκτυα προτίμησης (λωρίδες νευρώνων που ανταποκρίνονται κατά προτίμηση στα ερεθίσματα από το ένα ή το άλλο μάτι), τα οποία αναπτύσσονται στη μήτρα και δεν απαιτούν αισθητική καθοδήγηση, εγκατασταθούν στον οπτικό φλοιό V1, είναι ευμετάβλητα και ευπροσάρμοστα στα αρχικά στάδια. Αν εκείνη την περίοδο εμφανιστεί μονόπλευρη όραση, το ένα μάτι θα χάσει κάθε λειτουργική του δυνατότητα και θα εμφανιστεί μόνιμη τύφλωση. Αν παρατηρηθούν οι περιοχές του οπτικού φλοιού είναι φανερή μια συρρίκνωση της περιοχής του κλειστού ματιού (απώλεια συνάψεων) και μια διόγκωση της περιοχής του ανοικτού ματιού (παραγωγή συνάψεων).

Σε πειράματα με πρωτεύοντα, ως προς τις οπτικές στήλες προσανατολισμού αυτή τη φορά βρέθηκαν τα ακόλουθα εντυπωσιακά αποτελέσματα. Τα ζώα ανέπτυξαν στήλες προσανατολισμού είτε ανατράφηκαν σε κανονικό φως είτε σε σκοτάδι. Στα ζώα που ανατράφηκαν σε σκοτάδι η εκλεκτικότητα στον προσανατολισμό ήταν φτωχότερη (υπήρχε επομένως κάποιο μικρό όφελος από την ελάχιστη φυσιολογική εμπειρία του σκοταδιού). Στα ζώα όμως των οποίων τα βλέφαρα τεχνητά διατηρήθηκαν κλειστά (μη τυπική αισθητικοκινητική εμπειρία), ο οπτικός προσανατολισμός ήταν τόσο φτωχός και οι στήλες προσανατολισμού ελάχιστα διακριτές.

Αυτό μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η κακή εμπειρία είναι πολλές φορές χειρότερη από την απουσία εμπειρίας. Αναφέραμε και πριν ότι η ανάπτυξη είναι ένας συνδυασμός 3 παραγόντων  και ότι απαιτείται συνεργασία μεταξύ αυτό-οργάνωσης και αισθητικοκινητικής εμπειρίας. Τώρα μπορούμε να προσθέσουμε πως όταν η εμπειρία δεν είναι τυπική, αυτή η συνέργια διακόπτεται και τα νευρωνικά δίκτυα διαταράσσονται λειτουργικά και μάλιστα αυτή η λανθασμένη εμπειρία ζημιώνει ακόμη περισσότερο τα χαρακτηριστικά της ανάπτυξης. Υπάρχουν επομένως στάδια κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης στην οποία η φυσιολογική εμπειρία είναι απαραίτητη. Θα πρέπει στις σκέψεις μας να προσθέσουμε την αρχή του Hebb πως ‘ότι ενεργοποιείται ταυτόχρονα, συνδέεται ταυτόχρονα και λειτουργικά’ , τη δεδομένη γνώση ότι η επαναλαμβανόμενη χρήση μιας σύναψης διευκολύνει την περαιτέρω διεγερσιμότητα του μετασυναπτικού νευρώνα μέσω της μάθησης σε κυτταρικό επίπεδο για να αντιληφθούμε την αξία της έγκαιρης και κατάλληλης προσφοράς αισθητικοκινητικής εμπειρίας.

Εδώ πρέπει να κάνουμε μια υπόκλιση και να καλωσορίσουμε στα γραφόμενά μας την πλαστικότητα (πολλές από τις αναφορές που κάναμε παραπάνω έχουν εκείνη πρωταγωνίστρια), την ικανότητά δηλαδή να ποικίλουμε στο φαινότυπο ή τη συμπεριφορά μας και να τροποποιούμαστε, ανάλογα με τα διάφορα περιβαλλοντικά ερεθίσματα. Προφανώς και δεν είναι σκοπός μας να αναλύσουμε κάτι τόσο πολύπλοκο όσο η πλαστικότητα, αλλά κάποιες αναφορές μας παρακάτω τη βάζουν σε περίοπτη θέση στην κεντρική εικόνα της πρόωρης παρέμβασης.  

Υπήρχε μια θεωρία στη νευροεπιστήμη για την ανικανότητα του εγκεφάλου να επανακαθορίζεται στην ενήλικη ζωή και για τις φτωχές του ικανότητες τροποποίησης μέσω της πλαστικότητας. Μια θεωρία που στις μέρες μας αμφισβητείται έντονα, καθώς εμφανίζονται ευρήματα όχι μόνο για αύξηση των διακλαδώσεων-συνάψεων, αλλά και τη δημιουργία καινούργιων νευρικών κυττάρων σε συγκεκριμένες περιοχές (ιππόκαμπος). Το δεδομένο στοιχεία είναι ότι ο εγκέφαλος έχει μια ασύλληπτη ικανότητα δομικής και λειτουργικής τροποποίησής και μορφοποίησης του με την προϋπόθεση να του παρέχουμε τα κατάλληλα και επαρκή ερεθίσματα. Κάπως έτσι επιβεβαιώνεται ο Gerald Edelman (κάτοχος βραβείου Nobel), ο οποίος υποστηρίζει ότι οι βιολογικές λειτουργίες υποστηρίζονται από πολλαπλές δομές, πιθανά προσθέτω εγώ για να υπάρχουν εφεδρικές δυνάμεις σε περίπτωση ανάγκης, κάπως έτσι ζούσε ως μέρος ενός συνόλου, ένας Γάλλος εργάτης ο οποίος είχε οικογένεια, παιδιά, εργαζόταν, είχε IQ 75 και στον οποίο εξαιτίας μίας πάθησης που ούτε ο ίδιος γνώριζε, έλειπε το 90% του εγκεφαλικού παρεγχύματος, με αυτόν τον τρόπο ο Jeffrey Satinover, γιατρός ραδιολογίας, τυχαία στα πλαίσια πειραμάτων γύρω από την αξονική τομογραφία αντιλήφθηκε ότι του έλειπε το ένα ημισφαίριο. Ο εγκέφαλος επομένως μαθαίνει σταδιακά τη συνείδηση, μαθαίνει σταδιακά την αλληλεπίδραση του με τον εσωτερικό και τον εξωτερικό κόσμο και μεγάλο ρόλο σε αυτή του την προσαρμοστικότητα παίζει η παροχή ερεθισμάτων. Και για να είμαστε πιο ακριβείς η παροχή των κατάλληλων ερεθισμάτων.

Κατά τον ίδιο τρόπο που ο εγκέφαλος ανταποκρίνεται σε φυσιολογικές συνθήκες, λειτουργεί και μετά από μια βλάβη, έχοντας δυνατότητες και επανοργάνωσης και επανασχηματισμού των συναπτικών συνδέσεων, βάζοντας σε λειτουργία τα αναπτυξιακά προγράμματα, επομένως και την αυτό-οργάνωση και την αισθητικοκινητική εμπειρία. Ένα γεγονός που καταστρέφει τη φυσιολογική διαδικασία σχηματισμού συνδέσεων μεταβάλλει τη νευρομετάδοση, οδηγεί σε εννεύρωση λανθασμένων στόχων, σε απώλεια νευρικής συνδεσιμότητας και σε λειτουργικές αποκλίσεις.

Σαφώς αν λάβουμε υπόψη μας τη δυναμική του εγκεφάλου και παράγοντες όπως οι νευροτροφικοί μηχανισμοί, μπορούμε εύκολα να πέσουμε στην παγίδα της καλύτερης αποκατάστασης αν η βλάβη έχει συμβεί σε μικρότερη ηλικία. Αν όμως σκεφτούμε ξανά όσα αναφέραμε παραπάνω και κυρίως το γεγονός ότι ένα ανεπαρκές, στερημένο, λανθασμένα δομημένο περιβάλλον μπορεί εύκολα να οδηγήσει σε μια ζημιογόνα πλαστικότητα, τότε μπορούμε να εξάγουμε το συμπέρασμα, ότι για να χρησιμοποιηθεί λειτουργικά μετά από μια βλάβη όσο μεγαλύτερο τμήμα γίνεται από το συνολικό δυναμικό του εγκεφάλου, πρέπει να συμβαδίζουν ταυτόχρονα και παράλληλα, τόσο η πρόωρη παρέμβαση όσο και η κατάλληλη παρέμβαση. Δεν αρκεί η έγκαιρη παροχή ερεθισμάτων. Είναι απαραίτητη η έγκαιρη παροχή των κατάλληλων ερεθισμάτων.

Μια γνώση που θα κάνει εμάς τους φυσικοθεραπευτές περισσότερο υπεύθυνους, ηθικούς και έχοντας ευήκοα ώτα στις φωνές της ευσυνειδησίας μας.  Μια γνώση που θα κάνει τους γονείς περισσότερο κριτικούς και ενεργητικά συμμετέχοντες, σα να πρέπει να προστατέψουν την πόλη τους από την ερήμωση και τον εαυτό τους από τις σκληρές φωνές της αυτοκριτικής.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

NeuroPhysioKids 2017

Medical Neuroscience (Coursera), Leonard White, Duke University

Feuillet L., Dufour H., Pelletier J., Brain of a white-collar worker , (2007), 370: 262

Giza C., Mayumi P., (2006), Is Being Plastic Fantastic? Mechanisms of Altered Plasticity after Developmental Traumatic Brain Injury

Rocha-Ferreira E., Hristova M., Plasticity in the Neonatal Brain following

Hypoxic-Ischaemic Injury, (2016), Neural Plasticity

Rpsenzweig MR, Bennett EL, (1996), Psychobiology of plasticity: effects of training and experience on brain and behavior, Jun;78(1):57-65

Routier L., Mahmoudzadeh M., Panzani M., Azizollahi H., Goudjil S., Kongolo G., Wallois F., (2017), Plasticity of Neonatal Neuronal Networks in Very Premature Infants: Source Localization of Temporal Theta Activity, the First Endogenous Neural Biomarker, in Temporoparietal Areas, Human Brain Mapping