ΑΡΘΡΑ ΚΑΙ ΣΚΕΨΕΙΣ

1 Μαϊ. 2019

Στην προσπάθεια να βρεθούν ο κατάλληλες πρακτικές μέσα από τις οποίες τα παιδιά θα αναπτυχθούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έδωσε στη δημοσιότητα (24/4/19) οδηγίες για τη φυσική δραστηριότητα, τις καθιστικές συνήθειες και τον ύπνο για παιδιά κάτω από τη ηλικία των 5 ετών. 
Η γιατρός Fiona Bull, υπεύθυνη του προγράμματος πρόληψης μη μεταδοτικών παθήσεων, δήλωσε ότι η βελτίωση της φυσικής δραστηριότητας, η μείωση του χρόνου καθιστικής δραστηριότητας και η βελτίωση της ποιότητας του ύπνου, θα ενισχύσουν τη φυσική και νοητική υγεία και θα λειτουργήσουν προληπτικά συσχετιζόμενων παθήσεων μεταγενέστερα στη ζωή. Από τα λεγόμενά της αυτό που μπορούμε εύκολα να βγάλουμε σα συμπέρασμα είναι η ανάγκη της επιστροφής στο ενεργητικό παιχνίδι. 
Με μία ματιά οι προτάσεις του Π.Ο.Υ. είναι οι ακόλουθες:

Bρέφος (κάτω από ένα χρόνο) θα πρέπει:
Να είναι ενεργητικό πολλές ώρες στη διάρκεια της ημέρας μέσα από διάφορους τρόπους, κυρίως μέσω διαδραστικού παιχνιδιού στο πάτωμα. Όσο περισσότερο τόσο καλύτερα. Για τα βρέφη που ακόμη δε γυρνάμε μόνα τους, αυτό προϋποθέτει το λιγότερο 30 λεπτά στην πρηνή θέση κατά τη διάρκεια της ημέρας ενώ είναι σε εγρήγορση.
Να μην είναι περιορισμένο (καροτσάκια, ψηλές καρέκλες, αγκαλιά, καθίσματα relax) για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από μία ώρα. Η παρακολούθηση οθονών δεν προτείνεται. Στην καθιστή θέση συνιστάται να τους διαβάζουμε και να τους περιγράφουμε ιστορίες.
Η διάρκεια του ποιοτικού ύπνου θα πρέπει να είναι 14-17 ώρες για την ηλικία 0-3 μηνών και 12-16 ώρες για βρέφη 4-11 μηνών.

Παιδιά ηλικίας 1-2 ετών θα πρέπει:
Να ξοδεύουν το λιγότερο 180 λεπτά σε ποικιλία μορφών φυσικής δραστηριοποίησης με ποικίλη ένταση. Όσο περισσότερο τόσο καλύτερα.
Να μην περιορίζονται για περισσότερο από μία ώρα. Για τα παιδιά ενός έτους δε συνιστάται η παρακολούθηση οθονών (τηλεόραση ή βιντεοπαιχνίδια). Για τα παιδιά 2 ετών η παρακολούθηση δεν πρέπει να υπερβαίνει τη μία ώρα. Όσο λιγότερο τόσο καλύτερα. Στην καθιστή θέση συνιστάται να τους διαβάζουμε και να τους περιγράφουμε ιστορίες.
Απαραίτητες θεωρούνται 11-14 ώρες ποιοτικού ύπνου.

Παιδιά ηλικίας 3-4 ετών θα πρέπει:
Να ξοδεύουν το λιγότερο 180 λεπτά σε ποικιλία μορφών φυσικής δραστηριοποίησης με ποικίλη ένταση εκ των οποίων τα 60 λεπτά το λιγότερο πρέπει να είναι φυσικές δραστηριότητες μέτριας προς μέγιστης έντασης. Όσο περισσότερο τόσο καλύτερα.
Να μην περιορίζονται για περισσότερο από μία ώρα και να μην κάθονται για παρατεταμένες χρονικές περιόδους. Η παρακολούθηση οθονών δε θα πρέπει να υπερβαίνει τη μία ώρα ημερησίως. Όσο λιγότερο τόσο καλύτερα. Στην καθιστή θέση συνιστάται να τους διαβάζουμε και να τους περιγράφουμε ιστορίες.
Απαραίτητες θεωρούνται 10-13 ώρες ποιοτικού ύπνου

16 Δεκ. 2018

Πρόωρο. Γλωσσολογικά, το φαινόμενο που εμφανίζεται νωρίτερα από ότι θα έπρεπε. Κάτι που επιχειρεί κάποιος πριν από τον προκαθορισμένο χρόνο. Μεταφορικά και σουρεαλιστικά, η βιασύνη της απελευθέρωσης από τα δεσμά της μήτρας. Ο ορισμός έχει μια δόση υπακοής στην ελευθερία, μια δόση απερίσκεπτου ηρωισμού.

Και ηρωικά είναι πολλά από όσα θα συμβούν μετέπειτα. Ήρωας είναι το ίδιο το νεογνό, αυτό το αντιδραστικό πνεύμα, που κόντρα στη δύναμη της λογικής στοιχηματίζει ασυνείδητα υπέρ της ζωής του. Ήρωες είναι οι γονείς. Που μαθαίνουν ενσυνείδητα να περιμένουν υπομονετικά, που αγόγγυστα μαθαίνουν μια νέα μονάδα μέτρησης η οποία μετατρέπει αυτόματα τις ώρες σε αιώνες. Μαθαίνουν να χωρίζουν πλέον τις ζωές τους σε πριν και μετά τη μονάδα. Που θα πρέπει να βρουν τη δύναμη να κοιμηθούν εκείνες τις 50, 60 ημέρες της μονάδας, γιατί ξέρουν πως μόνο με αυτόν τον τρόπο την επόμενη θα μπορέσουν να μεταφέρουν λίγη από τη θετική τους αύρα και ενέργεια στο ανυπεράσπιστο μωρό τους. Που αντιλαμβάνονται την αξία που κρύβει το άθικτο κρεβατάκι του, η πιπίλα που περιμένει σφραγισμένη στο κουτάκι της να φαγωθεί, το πρώτο φορμάκι, το αγορασμένο μόλις επισημοποιήθηκε το φύλο του κυήματος, ανοικτό πάνω στην αλλαξιέρα και το μουσικό παιχνίδι που σιωπηλό είναι έτοιμο ανά πάσα στιγμή να παράξει τους πρώτους ήχους νανουρίσματος. Ήρωες είναι όσοι του στενού οικογενειακού περιβάλλοντος αντιλαμβάνονται με ποιον τρόπο πρέπει να στηρίξουν, ακόμη και αν προσωρινά μπορεί να λυγίζουν από την πίεση του άγχους, να δακρύσουν, να χάνουν προσωρινά τη συναισθητική τους σταθερότητα.

Οι υπόλοιποι τη δουλειά μας κάνουμε, άλλος καλύτερα, άλλος λιγότερο αποτελεσματικά, συμπαραστεκόμαστε, συμπληρώνουμε, ολοκληρώνουμε το παζλ των προϋποθέσεων, για να έχει η παράτολμη πράξη της πρόωρης γέννησης θετική κατάληξη.

Και όταν φτάσει η μέρα που το φορμάκι θα φορεθεί και το νανούρισμα θα πρωτοακουστεί στο παιδικό δωμάτιο, είμαι σίγουρος ότι οι ήρωες δε θα κοιμηθούν. Θα μείνουν ξύπνιοι ολονυχτίς να ακούν τους χτύπους της καρδιάς, να αφουγκράζονται τις ρηχές ανάσες, να λιγώνονται από τις ακούσιες εκφράσεις του προσώπου, από τις ανώριμες κινήσεις των δακτύλων. Γιατί οι πραγματικοί ήρωες, αντιλαμβάνονται και δίνουν νόημα και αξία σε γεγονότα τα οποία οι υπόλοιποι θεωρούμε δεδομένα.  

 

11 Νοε. 2018

Έπεσε στην αντίληψή μου μια ανάρτηση/έρευνα σχετικά με τη σημασία της δερματικής επαφής μεταξύ του γονέα και του βρέφους και θυμήθηκα ένα παγκόσμια γνωστό πείραμα το οποίο έφερε στην επιφάνεια σημαντικά στοιχεία για το ρόλο της σωματικής επαφής στη φυσιολογική ανάπτυξη του παιδιού.

Αναφέρομαι στο πείραμα του κλινικού ψυχιάτρου Harry Harlow, το πείραμα με τις συρμάτινες μαϊμούδες, το οποίο αποτελούσε μια απόδειξη της ψυχολογίας της προσκόλλησης και της σωματικής επαφής. Σε αυτό το πείραμα κατασκευάστηκαν δύο μαϊμούδες οι οποίες έλαβαν το ρόλο της μητέρας. Η μία κατασκευάστηκε από σύρμα και είχε μία μεταλλική θηλή η οποία τροφοδοτούσε το μαιμουδάκι με γάλα (τροφή) ανά πάσα στιγμή, καλύπτοντας με αυτό τον τρόπο μία βασική λειτουργία επιβίωσης. Η άλλη κατασκευάστηκε από ύφασμα, είχε ένα όμορφο ζωγραφισμένο χαμόγελο και πρόσφερε με τη θερμοκρασία και την απαλότητά της ένα κατάλληλο περιβάλλον για σωματική επαφή. Παρατηρήθηκε ότι τα μαϊμουδάκια που αποχωρίστηκαν από τις πραγματικές τους μητέρες, μετά την αρχική τραυματική περίοδο, αφού μπόρεσαν να ελέγξουν το άγχος και το φόβο τους, προσκολλήθηκαν στη υφασμάτινη μητέρα προσομοιάζοντας την με την πραγματική και χρησιμοποιούσαν τη συρμάτινη για εντυπωσιακά λιγότερο χρονικό διάστημα απλά και μόνο για να καλύψουν την πείνα τους. Αν τοποθετήσουμε αυτά τα δεδομένα στο χρονικό πλαίσιο στο οποίο έλαβε θέση το πείραμα, σε μια εποχή που ο Skinner με την κούνια του προσπαθούσε να ενισχύσει την ανεξαρτησία των παιδιών και ο Watson θεωρούσε ότι η αγάπη είναι μια αυτόματη αντίδραση σε εξωτερικά ερεθίσματα και ότι τα παιδιά πρέπει να αντιμετωπίζονται σα μικροί ενήλικοι, τα αποτελέσματα αυτού του πειράματος τροποποιούσαν τα δεδομένα γύρω από τη ψυχοκινητική ανάπτυξη.

Το πείραμα όμως δεν τελείωσε εδώ. Γιατί σε μια δεύτερη φάση, όταν τα μαϊμουδάκια  που μεγάλωσαν με την υφασμάτινη μητέρα ήρθαν σε επαφή με άλλες μαϊμούδες εκτός κλουβιού, επέδειξαν μία αντικοινωνική, βίαιη και αυτοκαταστροφική συμπεριφορά, επιτιθέμενα ακόμη και στο ίδιο τους το σώμα. Προφανώς η αφή δεν ήταν η μοναδική μεταβλητή που θα οδηγούσε σε φυσιολογική συμπεριφορά. ‘Έτσι αποφασίστηκε να τοποθετηθεί μία υφασμάτινη μαϊμού που θα είχε τη δυνατότητα να λικνίζεται, και παρατηρήθηκε σχεδόν φυσιολογική συμπεριφορά, ενώ όταν ταυτόχρονα δόθηκε η ευκαιρία στο  μαϊμουδάκι να παίζει για μισή ώρα την ημέρα με μια αληθινή μαϊμού αξιολογήθηκε μια απόλυτα φυσιολογική συμπεριφορά.

Οι τρεις λοιπόν απαραίτητες μεταβλητές (πέρα από την κάλυψη των βιολογικών αναγκών), για τη φυσιολογική ανάπτυξη ενός νεογνού φαίνεται να είναι η σωματική επαφή, η αλληλεπίδραση και το παιχνίδι.  Και αν στην έρευνα που έδωσε την αφορμή αυτής της ανάρτησης, το βασικό πόρισμα ήταν ότι η αγκαλιά τροποποιούσε τα επίπεδα των ορμονών ενός νεογέννητου βελτιώνοντας την αυτορρύθμιση του, μεγαλύτερη σημασία για μένα έχει το γεγονός ότι γονείς με υψηλά επίπεδα κορτιζόλης δε μπορούσαν να έχουν τα ίδια θετικά αποτελέσματα στον ορμονικό έλεγχο των νεογνών. Επομένως η αλληλεπίδραση και η αγκαλιά δεν είναι από μόνα τους πανάκεια για τη φυσιολογική μεταφορά συναισθημάτων, αλλά πρέπει και ο φορέας τους να έχει ο ίδιος αντίστοιχα φυσιολογική ρύθμιση. Φαίνεται ότι στην πολυπλοκότητα του ανθρώπινου οργανισμού η συναισθηματική σταθερότητα και ωρίμανση των γονέων, είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την επίτευξη του ρόλου τους και ακολούθως των θετικών πλεονεκτημάτων της αγκαλιάς.

Ο χρόνος λοιπόν της διαδραστικής επικοινωνίας με το νεογνό, δε θα πρέπει να προσδιορίζεται και να περιγράφεται μόνο με έννοιες ποσοτικές αλλά κυρίως μέσω ποιοτικών χαρακτηριστικών. Μη ξεχνάμε ότι μισή ώρα παιχνιδιού έκανε τη διαφορά μεταξύ των σχεδόν φυσιολογικά και των απόλυτα φυσιολογικά αναπτυγμένων συναισθηματικά μαϊμούδων.       

Θα πρέπει επομένως, ο καθένας μας να αξιολογήσει τι μεταφέρει από τη δική του ψυχολογία στον άνθρωπο που κρατάει στα χέρια του και πόσο ποιοτική είναι αυτή η επαφή. Γιατί εξυπηρετώντας διαδικαστικά τις 3 μεταβλητές, επιχειρούμε να έχουμε ήσυχη της συνείδησή μας, κάτι το οποίο, πιθανά δεν πρέπει πλέον να θεωρούμε ως δεδομένο, όσοι γράψαμε ή διαβάσαμε τις προηγούμενες σειρές.

 

NeuroPhysioKids 2018

Vittner et al., (2018), Parent Engagement Correlates With Parent and Preterm Infant Oxytocin Release During Skin-to-Skin Contact, Advances in Neonatal Care

Tο Κουτί της Ψυχής, Slater Lauren, 2009, Εκδόσεις Οξύ

https://psychcentral.com/lib/about-oxytocin/

Εικόνα: https://www.thisamericanlife.org/317/unconditional-love

 

8 Σεπ. 2018

Λίγες ημέρες πριν την έναρξη των σχολείων, όλους πρέπει να μας ανησυχήσουν τα ευρήματα που συνεχώς πληθαίνουν από έρευνες παγκοσμίως, τα οποία ενοχοποιούν τη μεταφορά της τσάντας για διαταραχές που μπορεί να εμφανίζουν παιδιά σχολικής ηλικίας. Τα συνηθέστερα συμπτώματα τα οποία περιγράφουν τα ίδια τα παιδιά είναι μυϊκοί πόνοι, πόνοι στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης και εύκολη κόπωση.  Από την άλλη οι μακροχρόνιες διαταραχές που έχουν παρατηρηθεί και αξιολογηθεί από έρευνες, είναι μεταβολές στα φυσιολογικά κυρτώματα της σπονδυλικής στήλης (αύξηση κύφωσης, τροποποιήσεις στη λόρδωση), αύξηση στην πρόσθια προβολή των ώμων και διαταραχή στην χωρητικότητα των πνευμόνων εξαιτίας της θέσης στης σπονδυλικής στήλης. 

Οι μεταβολές στην ευθυγράμμιση της σπονδυλικής στήλης και οι αντισταθμίσεις που προκύπτουν από αυτές τις αλλαγές, θεωρούνται προβλήματα δημόσιας υγείας που επηρεάζουν τα παιδιά και τους εφήβους τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα. Κύρια αιτία αυτών των διαταραχών είναι η  έκθεση στο υπό ανάπτυξη μυοσκελετικό σύστημα, σε δραστηριότητες που απαιτούν εντονότερη φόρτιση από τα φυσιολογικά όρια.

Από διάφορες έρευνες έχει προταθεί να επιτρέπεται σε κάθε παιδί να μεταφέρει μια σχολική τσάντα η οποία δε ξεπερνάει το 10% του σωματικού του βάρους.

Στη Νέα Ζηλανδία και σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε σχολικό πληθυσμό, βρέθηκε ότι οι μαθητές μετέφεραν βάρη τα οποία υπερέβαιναν του συνιστώμενου βάρους για έναν ενήλικα εργαζόμενο σε βαριά βιομηχανία. Το 77,1% του πληθυσμού των μαθητών ανέφεραν συμπτώματα στο μυοσκελετικό σύστημα και κυρίως στη  πλάτη, τους ώμους και τον αυχένα. Σε άλλη έρευνα διαπιστώθηκαν αυξημένα ποσοστά ύπαρξης πόνου σε μαθητές 7-9 ετών χωρίς τα δεδομένα να επηρεάζονται από το φύλο. Η πλειοψηφία των μαθητών αισθανόταν συχνά ενοχλήσεις στη μέση, αλλά και σε άλλες περιοχές του κορμού και των άνω άκρων τους. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι μαθητές μετέφεραν τσάντες με βάρος περίπου στο 12% έως 14% του σωματικού τους βάρους, επομένως 2% - 4% περισσότερο από τα όρια που έχουν προταθεί. Αυτή η υπέρβαση ήταν η αιτία της διαφοροποίησης της στάσης και κίνησης των μαθητών, γεγονός που μακροπρόθεσμα τροποποιούσε τόσο το συντονισμό του μυϊκού συστήματος όσο και την ευθυγράμμιση της σπονδυλικής στήλης και των ώμων οδηγώντας σε πόνο και κόπωση. Έρευνες παγκοσμίως έχουν παρουσιάσει τα ίδια αποτελέσματα με τα στοιχεία να επαναλαμβάνονται και στο σχολικό πληθυσμό της Ελλάδας.

Από τη στιγμή επομένως που έχει αναγνωριστεί ένα πρόβλημα, αυτό που οφείλουμε όλοι μας, επαγγελματίες της υγείας και οικογενειακό περιβάλλον, είναι να βρούμε κάποιες λύσεις και προτάσεις οι οποίες να μειώσουν, αν όχι να εξαφανίσουν τους προδιαθετικούς παράγοντες και τις αντίστοιχες συνέπειες.

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΥ ΓΟΝΕΙΣ

Στις έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί η καλύτερη και ασφαλέστερη επιλογή για την πρόληψη του πόνου και των δομικών διαταραχών φαίνεται να είναι οι τσάντες trolley

Οι γονείς θα πρέπει να προχωρήσουν στην αγορά των ποιοτικότερων τσαντών (είδος, υλικό, διαστάσεις, με ξεχωριστά διαμερίσματα για να βοηθούν στον καταμερισμό του βάρους) με βασικό κριτήριο την ασφαλή μεταφορά της

Οι γονείς θα πρέπει να ρωτάνε κατά διαστήματα το παιδί τους εάν το σακίδιο του προκαλεί κόπωση ή πόνο

Οι γονείς θα πρέπει να διερευνούν αν οι μαθητές μπορούν να αποθηκεύσουν βιβλία στο σχολείο και να φέρνουν στο σπίτι μόνο όσα χρειάζονται για τη μελέτη

Εάν το παιδί επιμένει ότι χρειάζεται να φέρει στο σπίτι περισσότερα βιβλία από αυτά που μπορεί άνετα να μεταφέρει, ο γονέας οφείλει να έρχεται σε επικοινωνία με τον/την εκπαιδευτικό

Η σχολική τσάντα πρέπει να καθαρίζεται συχνά, καθώς το παιδί μπορεί να αποθηκεύει αντικείμενα που δεν χρειάζεται.

Όταν χρησιμοποιούνται σακίδια πλάτης οι ιμάντες των ώμων πρέπει να ρυθμίζονται έτσι ώστε το κάτω μέρος του σακιδίου να βρίσκεται ακριβώς πάνω από τη μέση του παιδιού (το σακίδιο δεν πρέπει να κρέμεται στο ύψος των γλουτών)

Τα βαρύτερα αντικείμενα της τσάντας πρέπει να τοποθετούνται κοντά στη σπονδυλική στήλη του παιδιού ώστε να εξισορροπείται καλύτερα το φορτίο

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

Ύπαρξη κατάλληλων ντουλαπιών ή αποθηκευτικών χώρων και κατανομή σε κάθε μαθητή ώστε να παραμένουν κάποια βιβλία στο σχολείο

Εκπαιδευτικά ενημερωτικά φυλλάδια για τη σημασία της σωστής χρήσης της τσάντας

Περιοδική εξέταση των μαθητών από γιατρούς και φυσικοθεραπευτές για πιθανές μυοσκελετικές αποκλίσεις

Σωστή κατανομή και οργάνωση του προγράμματος ώστε να μην μεταφέρονται όλα τα βιβλία ταυτόχρονα

Χρήση ράμπας δίπλα στα σκαλοπάτια εισόδου στο σχολείο ώστε να μεταφέρονται μέσω αυτού οι τσάντες με trolley

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

Να μη μεταφέρουν περιττά πράγματα στο σχολείο

Να γεμίζουν τα μπουκάλια νερού μόλις φτάνουν σχολείο και να τα αδειάζουν πριν φύγουν

Θα πρέπει να τακτοποιούν τα αξεσουάρ τους με τέτοιο τρόπο ώστε τα βαρύτερα πράγματα να βρίσκονται κοντά στην πλάτη τους

Θα πρέπει να μεταφέρουν την τσάντα trolley εναλλάξ και με τα δυο χέρια

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

NeuroPhysioKids (2018)

Kabilmiharbi and Santhirasegaram, (2017), A Study on Relationship Between Carrying Schoolbags and The Prevalence of Neck and Back Pain Among 7 – 9 Year, Old Students Web of Conferences, 87

Matlabi et al., (2014), Carrying heavy backpacks and handbags amongst elementary students: Causes and solutions, Science Journal of Public Health, 2(4): 305-308

Moore et al., (2007),  Association of relative backpack weight with reported pain, pain sites, medical utilization, and lost school time in children and adolescents,  The Journal of School Health, 77(5), pp. 232-239

Rontogiannis et al (2017), Comparison between two different typew of schll bags and musculoskeletal symptoms in primary school students, IETI transactions on ergonomics and safety, 1 (2), 11-21

Whittfield et al (2005), Schoolbag weight and musculoskeletal symptoms in New Zealand secondary schools., Appl. Ergono., 36, 193

 

 

 

 

25 Οκτ. 2017

Τα αναπτυξιακά ορόσημα είναι συμπεριφορές ή φυσικές δεξιότητες οι οποίες γίνονται επιτεύξιμες από τα βρέφη και τα παιδιά σε συγκεκριμένες χρονικά περιόδους καθώς αναπτύσσονται (Glascoe & Marks 2011). Πρέπει πάντα να θυμόμαστε ότι κάθε παιδί είναι μοναδικό και το καθένα έχει το δικό του ρυθμό ανάπτυξης. Τα ορόσημα δεν εμφανίζονται με απόλυτο τρόπο και είναι σίγουρο ότι για να γίνει κατανοητή η έννοια τους πρέπει πρώτα να γίνει μια σύντομη αναφορά σε αυτό που ονομάζεται κρίσιμη περίοδος. Κρίσιμη περίοδος είναι μα φάση στην ανάπτυξη στην οποία η αισθητηριακή εμπειρία μπορεί να μεταβάλλει τη δομή και τη λειτουργία των κυκλωμάτων (Hensch 2005). Κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης της μεταγεννητικής ανάπτυξης, τα νευρικά κυκλώματα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στις επιδράσεις του περιβάλλοντος. Αν ο οργανισμός δε λάβει το κατάλληλο ερέθισμα στην αντίστοιχη κρίσιμη περίοδο, μπορεί να γίνει δυσκολότερη, λιγότερο αποτελεσματική ή και αδύνατη η εκμάθηση μιας δεξιότητας (Fagiolini & Hensch 2000).

Η βασικότερη χρησιμότητα των αναπτυξιακών οροσήμων, είναι η δυνατότητα που μας δίνουν να ανιχνεύουμε πιθανές αποκλίσεις και να παρεμβαίνουμε άμεσα, εκμεταλλευόμενοι το γεγονός ότι σε αυτή την ηλικία ο εγκέφαλος έχει μεγάλες δυνατότητες πλαστικής αναδιοργάνωσης.

Αν θέλαμε να κατατάξουμε τα αναπτυξιακά ορόσημα θα μπορούσαμε να αναφέρουμε 4 ξεχωριστές αλλά αλληλοσχετιζόμενες μεταξύ τους κατηγορίες (Cherry 2016)

Κινητικά ορόσημα τα οποία περιλαμβάνουν την αδρή και τη λεπτή κινητικότητα και τα οποία θα αναλυθούν παρακάτω.

Γνωσιακά ορόσημα τα οποία περιλαμβάνουν τον τρόπο σκέψης, κρίσης και λύσης προβλημάτων ενός παιδιού.

Κοινωνικά και συναισθηματικά ορόσημα τα οποία παρέχουν τη δυνατότητα στα παιδιά να κατανοούν τα δικά τους συναισθήματα αλλά να αναγνωρίζουν και τα συναισθήματα των άλλων. Η αλληλεπίδρασή και το παιχνίδι με άλλους ανθρώπους βρίσκονται σε αυτό το πλαίσιο.

Επικοινωνιακά ορόσημα τα οποία περιλαμβάνουν και τη λεκτική και τη μη λεκτική επικοινωνία.

Ας δούμε επομένως παρακάτω κάποια από τα βασικότερα αναπτυξιακά ορόσημα χωρίζοντας τα σε χρονικές περιόδους.

 

 ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΟΡΟΣΗΜΑ μέχρι το 2ο μήνα του βρέφους

  • Στην πρηνή θέση (η κοιλιά προς το έδαφος) μπορεί να σηκώσει το κεφάλι περίπου 45 μοίρες
  • Στην ύπτια θέση (ανάσκελα) το κεφάλι μπορεί να διατηρηθεί στη μέση γραμμή
  • Ξεκινάει να εστιάζει στα κοντινά αντικείμενα
  • Διαφοροποιεί το κλάμα του ανάλογα με την αιτία που το προκαλεί
  • Χαμογελάει
  • Ανταποκρίνεται στους οικείους ήχους

 

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΟΡΟΣΗΜΑ 3ου-5ου μήνα

  • Αν τοποθετηθεί στη καθιστή θέση κρατάει το κεφάλι του ευθυγραμμισμένο σε σχέση με τη βαρύτητα
  • Αν τοποθετηθεί στην πρηνή θέση σηκώνει το κεφάλι του 90 μοίρες
  • Φέρνει τα χέρια του στα γόνατα (4ος μήνας) και στα πόδια (5ος μήνας)
  • Γυρνάει στο πλάι
  • Στην πρηνή θέση στηρίζεται στα αντιβράχιά του (το τμήμα του χεριού μετά τον αγκώνα)
  • Πιάνει και αφήνει αντικείμενα με τα χέρια του
  • Καλή κοντινή όραση
  • Έναρξη μέσω του παιχνιδιού του συντονισμού χεριού-ματιού
  • Γελάει δυνατά
  • Απαιτεί την προσοχή του περιβάλλοντος

 

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΟΡΟΣΗΜΑ 6ου μήνα

  • Έρχεται από την ύπτια στην πρηνή
  • Κάθεται ανεξάρτητο στο πάτωμα με βοήθεια από τα χέρια του
  • Μπορεί στιγμιαία να κάτσει ανεξάρτητο στο πάτωμα
  • Μεταφέρει αντικείμενα από το ένα χέρι στο άλλο
  • Φοβάται τους ξένους
  • Μιμείται συμπεριφορές και ήχους
  • Παράγει θορύβους που μοιάζουν με μονοσύλλαβες λέξεις
  • Ξεκινάει να δείχνει αντικείμενα

 

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΟΡΟΣΗΜΑ μέχρι τον 9ο μήνα

  • Κάθεται στο πάτωμα χωρίς βοήθεια
  • Έρχεται από την πρηνή στην καθιστή θέση μόνο του
  • Διατηρεί την τετραποδική θέση (στα 4)
  • Πιβοτάρει (από ύπτια στην πρηνή και ξανά στην ύπτια)
  • Μετακινείται με σύρσιμο και μπουσούλημα
  • Δείχνει συνέχεια
  • Τρέφεται με τα δάκτυλα
  • Ανταποκρίνεται σε απλές οδηγίες
  • Φοβάται να μείνει μόνο του
  • Χαιρετάει με το χέρι
  • Παίζει δια-δραστικά παιχνίδi

 

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΟΡΟΣΗΜΑ μέχρι το 12ο μήνα

  • Στέκεται όρθιο χωρίς να στηρίζεται από κάπου
  • Πιθανά βαδίζει ανεξάρτητο
  • Κάθεται κάτω από την όρθια θέση χωρίς βοήθεια
  • Τοποθετεί το ένα τουβλάκι πάνω από το άλλο
  • Σηκώνει μικρά αντικείμενα από το πάτωμα
  • Παίζει παιχνίδια υποκριτικής (προσποιείται ότι πίνει από ποτήρι)
  • Μπορεί να λέει 3-4 λέξεις
  • Συμμετέχει στο ντύσιμο