25 Οκτ. 2017

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΟΡΟΣΗΜΑ

Τα αναπτυξιακά ορόσημα είναι συμπεριφορές ή φυσικές δεξιότητες οι οποίες γίνονται επιτεύξιμες από τα βρέφη και τα παιδιά σε συγκεκριμένες χρονικά περιόδους καθώς αναπτύσσονται (Glascoe & Marks 2011). Πρέπει πάντα να θυμόμαστε ότι κάθε παιδί είναι μοναδικό και το καθένα έχει το δικό του ρυθμό ανάπτυξης. Τα ορόσημα δεν εμφανίζονται με απόλυτο τρόπο και είναι σίγουρο ότι για να γίνει κατανοητή η έννοια τους πρέπει πρώτα να γίνει μια σύντομη αναφορά σε αυτό που ονομάζεται κρίσιμη περίοδος. Κρίσιμη περίοδος είναι μα φάση στην ανάπτυξη στην οποία η αισθητηριακή εμπειρία μπορεί να μεταβάλλει τη δομή και τη λειτουργία των κυκλωμάτων (Hensch 2005). Κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης της μεταγεννητικής ανάπτυξης, τα νευρικά κυκλώματα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στις επιδράσεις του περιβάλλοντος. Αν ο οργανισμός δε λάβει το κατάλληλο ερέθισμα στην αντίστοιχη κρίσιμη περίοδο, μπορεί να γίνει δυσκολότερη, λιγότερο αποτελεσματική ή και αδύνατη η εκμάθηση μιας δεξιότητας (Fagiolini & Hensch 2000).

Η βασικότερη χρησιμότητα των αναπτυξιακών οροσήμων, είναι η δυνατότητα που μας δίνουν να ανιχνεύουμε πιθανές αποκλίσεις και να παρεμβαίνουμε άμεσα, εκμεταλλευόμενοι το γεγονός ότι σε αυτή την ηλικία ο εγκέφαλος έχει μεγάλες δυνατότητες πλαστικής αναδιοργάνωσης.

Αν θέλαμε να κατατάξουμε τα αναπτυξιακά ορόσημα θα μπορούσαμε να αναφέρουμε 4 ξεχωριστές αλλά αλληλοσχετιζόμενες μεταξύ τους κατηγορίες (Cherry 2016)

Κινητικά ορόσημα τα οποία περιλαμβάνουν την αδρή και τη λεπτή κινητικότητα και τα οποία θα αναλυθούν παρακάτω.

Γνωσιακά ορόσημα τα οποία περιλαμβάνουν τον τρόπο σκέψης, κρίσης και λύσης προβλημάτων ενός παιδιού.

Κοινωνικά και συναισθηματικά ορόσημα τα οποία παρέχουν τη δυνατότητα στα παιδιά να κατανοούν τα δικά τους συναισθήματα αλλά να αναγνωρίζουν και τα συναισθήματα των άλλων. Η αλληλεπίδρασή και το παιχνίδι με άλλους ανθρώπους βρίσκονται σε αυτό το πλαίσιο.

Επικοινωνιακά ορόσημα τα οποία περιλαμβάνουν και τη λεκτική και τη μη λεκτική επικοινωνία.

Ας δούμε επομένως παρακάτω κάποια από τα βασικότερα αναπτυξιακά ορόσημα χωρίζοντας τα σε χρονικές περιόδους.

 

 ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΟΡΟΣΗΜΑ μέχρι το 2ο μήνα του βρέφους

  • Στην πρηνή θέση (η κοιλιά προς το έδαφος) μπορεί να σηκώσει το κεφάλι περίπου 45 μοίρες
  • Στην ύπτια θέση (ανάσκελα) το κεφάλι μπορεί να διατηρηθεί στη μέση γραμμή
  • Ξεκινάει να εστιάζει στα κοντινά αντικείμενα
  • Διαφοροποιεί το κλάμα του ανάλογα με την αιτία που το προκαλεί
  • Χαμογελάει
  • Ανταποκρίνεται στους οικείους ήχους

 

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΟΡΟΣΗΜΑ 3ου-5ου μήνα

  • Αν τοποθετηθεί στη καθιστή θέση κρατάει το κεφάλι του ευθυγραμμισμένο σε σχέση με τη βαρύτητα
  • Αν τοποθετηθεί στην πρηνή θέση σηκώνει το κεφάλι του 90 μοίρες
  • Φέρνει τα χέρια του στα γόνατα (4ος μήνας) και στα πόδια (5ος μήνας)
  • Γυρνάει στο πλάι
  • Στην πρηνή θέση στηρίζεται στα αντιβράχιά του (το τμήμα του χεριού μετά τον αγκώνα)
  • Πιάνει και αφήνει αντικείμενα με τα χέρια του
  • Καλή κοντινή όραση
  • Έναρξη μέσω του παιχνιδιού του συντονισμού χεριού-ματιού
  • Γελάει δυνατά
  • Απαιτεί την προσοχή του περιβάλλοντος

 

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΟΡΟΣΗΜΑ 6ου μήνα

  • Έρχεται από την ύπτια στην πρηνή
  • Κάθεται ανεξάρτητο στο πάτωμα με βοήθεια από τα χέρια του
  • Μπορεί στιγμιαία να κάτσει ανεξάρτητο στο πάτωμα
  • Μεταφέρει αντικείμενα από το ένα χέρι στο άλλο
  • Φοβάται τους ξένους
  • Μιμείται συμπεριφορές και ήχους
  • Παράγει θορύβους που μοιάζουν με μονοσύλλαβες λέξεις
  • Ξεκινάει να δείχνει αντικείμενα

 

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΟΡΟΣΗΜΑ μέχρι τον 9ο μήνα

  • Κάθεται στο πάτωμα χωρίς βοήθεια
  • Έρχεται από την πρηνή στην καθιστή θέση μόνο του
  • Διατηρεί την τετραποδική θέση (στα 4)
  • Πιβοτάρει (από ύπτια στην πρηνή και ξανά στην ύπτια)
  • Μετακινείται με σύρσιμο και μπουσούλημα
  • Δείχνει συνέχεια
  • Τρέφεται με τα δάκτυλα
  • Ανταποκρίνεται σε απλές οδηγίες
  • Φοβάται να μείνει μόνο του
  • Χαιρετάει με το χέρι
  • Παίζει δια-δραστικά παιχνίδi

 

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΟΡΟΣΗΜΑ μέχρι το 12ο μήνα

  • Στέκεται όρθιο χωρίς να στηρίζεται από κάπου
  • Πιθανά βαδίζει ανεξάρτητο
  • Κάθεται κάτω από την όρθια θέση χωρίς βοήθεια
  • Τοποθετεί το ένα τουβλάκι πάνω από το άλλο
  • Σηκώνει μικρά αντικείμενα από το πάτωμα
  • Παίζει παιχνίδια υποκριτικής (προσποιείται ότι πίνει από ποτήρι)
  • Μπορεί να λέει 3-4 λέξεις
  • Συμμετέχει στο ντύσιμο