22 Σεπ. 2020

ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΟΥ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΥ ΠΑΠΟΥΤΣΙΟΥ

Το πόδι του παιδιού είναι από τα πιο πολύπλοκα τμήματα του σώματος, αποτελούμενο από 26 οστά και συστήματα συνδέσμων, μυών, αγγείων και νεύρων. Επειδή τα πόδια των παιδιών είναι μαλακά και εύκαμπτα, οι μη φυσιολογικές δυνάμεις μπορούν να προκαλέσουν παραμορφώσεις. Αυτή η διαπίστωση έχει ιδιαίτερη σημασία στην επιλογή μας σε σχέση με τη χρήση ή όχι παπουτσιού σε ένα βρέφος. Το πόδι του παιδιού μεγαλώνει με γρήγορους ρυθμούς τα πρώτα χρόνια της ζωής του και για αυτό το λόγο θεωρείται η πιο κρίσιμη περίοδος για τη φυσιολογική ανάπτυξη του ποδιού.

Ένα νεογνό πρέπει να ξοδεύει ένα σημαντικό χρονικό διάστημα της ημέρας στο πάτωμα ώστε να ασκεί το πόδι του. Τα σπρωξίματα, οι κλωτσιές, οι φορτίσεις είναι μηχανισμοί μέσω των οποίων το νεογνό αυξάνει τη δύναμη, το εύρος, την ποικιλία των κινήσεων, τη σταθερότητα του ποδιού και το προετοιμάζει για τη όρθια θέση. Η παραμονή σε μία θέση περιορίζει την κινητικότητα του ποδιού και μπορεί να οδηγήσει σε δομικές παραμορφώσεις.

Το βρέφος με ανέπαφο νευρικό σύστημα δεν πρέπει ποτέ να πιέζεται να βαδίσει. Όταν θα είναι έτοιμο νοητικά και κινητικά, ορμώμενο από το ένστικτο του μόνο του θα περπατήσει. Η σύγκριση με άλλα βρέφη είναι λανθασμένη, καθώς το κάθε παιδί έχει τη δική του ταχύτητα στην επίτευξη των κινητικών οροσήμων στα πλαίσια της φυσιολογικής ανάπτυξης του. Όταν πρωτοβαδίζει ένα βρέφος, δεν υπάρχει ανάγκη να χρησιμοποιείται κάποιο παπούτσι σε εσωτερικό περιβάλλον. Η γυμνή βάδιση επιτρέπει το πόδι να αναπτύσσεται φυσιολογικά και να αυξάνει τη δύναμη του.

Όταν όμως έχει αξιολογηθεί μια τάση έντονης ασυμμετρίας στο πόδι ή μια δυσκολία στην ισορροπία και την κίνηση στην όρθια θέση πέρα από τα επιτρεπόμενα όρια, τα δεδομένα τροποποιούνται και ο ρόλος του κατάλληλου παπουτσιού γίνεται ιδιαίτερα σημαντικός, λειτουργώντας ως ένας βοηθητικός μηχανισμός για καλύτερη ευθυγράμμιση και σταθερότητα. Σε αυτή τη φάση στην οποία το σώμα είναι ακόμη εύπλαστο, τα κατάλληλα εξωτερικά ερεθίσματα θα επηρεάσουν θετικότερα και τις εσωτερικές δομές. Αντίθετα, παραμορφώσεις οι οποίες δε θα υποστούν κάποια συντηρητική παρέμβαση, πιθανά θα οδηγήσουν σε μόνιμες βιομηχανικές ασυμμετρίες και λειτουργικές εκπτώσεις. Μια επαναλαμβανόμενη ασύμμετρη χρήση των κάτω άκρων και των ποδιών, όχι μόνο δε θα διορθώσει το πρόβλημα από μόνη της, αλλά θα επιτείνει και θα μονιμοποιήσει την παραμόρφωση.

Καθώς το πόδι μεγαλώνει πρέπει διαρκώς να αλλάζουμε το παπούτσι και τις κάλτσες έτσι ώστε να υπάρχει ο κατάλληλος χώρος για την ανάπτυξη του ποδιού. Παρά το γεγονός ότι τα προβλήματα με τα πόδια προκαλούνται από τραυματισμούς, αναπτυξιακές διαταραχές και κληρονομικούς παράγοντες, το ακατάλληλο παπούτσι μπορεί να επιδεινώσει τα ήδη υπάρχοντα προβλήματα. Πριν γίνει η επιλογή ενός παπουτσιού, πρέπει να έχουμε πάντα στο μυαλό μας ότι το ακατάλληλο μέγεθος μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα. Πάντα αγοράζουμε ένα παπούτσι με το παιδί δίπλα μας, ώστε να το φορέσει και να αξιολογήσουμε το μέγεθος στην όρθια θέση και τη βάδιση. Τα παπούτσια πρέπει να έχουν τέτοιο μέγεθος, ώστε το μεγάλο δάκτυλο να απέχει 1,25 εκατοστά περίπου από τη μύτη του παπουτσιού με τη μέτρηση να πραγματοποιείται στην όρθια θέση. Μια ερυθρότητα του ποδιού ίσως είναι ένδειξη σφιχτού ή μεγάλου παπουτσιού. Αν το παιδί θέλει διαρκώς να βγάλει το παπούτσι του πιθανά είναι ένδειξη ακατάλληλου παπουτσιού.

Πάντα να έχουμε κατά νου το τεστ των 3 βημάτων.

  1. Ψάχνουμε για παπούτσι με άκαμπτη φτέρνα. Πατάμε και από τις δύο πλευρές. Δε θα πρέπει αυτές να υποχωρούν.
  2. Ελέγχουμε την ευελιξία του παπουτσιού. Το παπούτσι δε θα πρέπει να είναι άκαμπτο αλλά ούτε να κάμπτεται έντονα στην περιοχή των δακτύλων
  3. Επιλέγουμε ένα παπούτσι που είναι άκαμπτο στη μέση. Το παπούτσι δεν πρέπει ποτέ να στρίβει στη μεσότητα του μήκους του.

Μέσω αυτών των σύντομων αναφορών, εύκολα μπορεί κάποιος να εξάγει το συμπέρασμα ότι η επιλογή του κατάλληλου παπουτσιού είναι ιδιαίτερα σημαντική. Η συζήτηση αποκτά περισσότερο ενδιαφέρον όταν φτάνει στο σημείο να αξιολογηθεί η χρήση ή όχι παπουτσιού σε εσωτερικό περιβάλλον στα βρέφη που στέκονται και βαδίζουν. Εκεί κανένας μας δεν πρέπει να είναι απόλυτος στην απάντηση. Από τη μία, οφείλουμε να σεβόμαστε τη φυσιολογική ροή των ερεθισμάτων και να αφήσουμε τη φύση να ασκήσει τις δυνάμεις της σε γυμνό πόδι. Από την άλλη όμως έχοντας υπόψη τη μεγάλη δυναμική που μας παρέχει αυτή η ηλικία στο να αλλάζουμε ή να σταθεροποιούμε πιθανές αποκλίσεις, οφείλουμε να ζυγίζουμε τα μειονεκτήματα και τα πλεονεκτήματα της κάθε μας επιλογής, με γνώμονα πάντα το καλύτερο για το παιδί.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

NeuroPhysioKids 2019

Astrid Zech, Ranel VenterJohanna E. de Villiers, Susanne Sehner, Karl Wegscheider and Karsten Hollander, (2018), Motor Skills of Children and Adolescents Are Influenced by Growing up Barefoot or Shod, Frontiers in Pediatrics, 6:115

Canadian Paediatric society clinical practice guideline, (1998), Footwear for children, Paediatric Child health vol 3, No 5