ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

5 Οκτ. 2019

Ο καρκίνος λέγεται ότι δεν αποτελεί μία νόσο, αλλά διαφορετικές μεταξύ τους παθήσεις και αυτή είναι μια πραγματικότητα, γιατί υπάρχουν τεράστιες διαφορές τόσο μεταξύ των ποικίλων μορφών του καρκίνου, όσο και μεταξύ των κυττάρων του ίδιου όγκου. Εκεί βασίζεται και η δυσκολία στην αντιμετώπιση του καρκίνου, αφού τα κύτταρα του ίδιου όγκου έχουν διαφορετική ανταπόκριση στις διάφορες θεραπείες. Αυτό που αποτελεί κοινό στοιχείο, είναι ότι ο καρκίνος προκαλείται από τον ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό κλώνων του ίδιου κυττάρου. Η κακοήθης νεοπλασία είναι μια γενετική ασθένεια. Προκαλείται από τη συσσώρευση επιζήμιων μεταλλάξεων στο γονιδίωμα κατά τη διάρκεια της ζωής ενός οργανισμού. Η καρκινογένεση αναγνωρίζεται ως μια πολυεπίπεδη, σταδιακή διαδικασία κατά την οποία μια σειρά γενετικών μεταβολών στα κύτταρα θα οδηγήσουν στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του καρκινικού κυττάρου. 

Το κλασικό μοντέλο της ανάπτυξης ενός όγκου περιλαμβάνει 3 διαφορετικά στάδια, την έναρξη, την προαγωγή και την πρόοδο. Η έναρξη είναι η διαδικασία μέσω της οποίας σημαντική βλάβη στο DNA του κυττάρου γίνεται μόνιμη, χωρίς να αντιμετωπιστεί από τα συστήματα ασφαλείας του κυττάρου. Κατά την προαγωγή, επιγενετικοί παράγοντες επηρεάζουν εκλεκτικά τον πολλαπλασιασμό των αρχικών κυττάρων. Τέλος στην πρόοδο, επιπλέον διαφοροποιήσεις και γονιδιακές ποικιλομορφίες μετατρέπουν τη συνολική μάζα των κυττάρων σε καρκινική. Στην πραγματικότητα βέβαια αυτό που φαίνεται να συμβαίνει, είναι μια παράλληλη διαδικασία των παραπάνω γεγονότων, χωρίς να ακολουθούνται τόσο ξεκάθαρα βήματα. Όσο προχωράει η παραπάνω αλληλουχία διαδικασιών, τόσο και προστίθενται αφύσικες ιδιότητες στα κύτταρα, όπως είναι η ικανότητά τους να ξεγελάνε το ανοσοποιητικό σύστημα, η ιδιότητά να μην ανταποκρίνονται σε σήματα αναστολής της ανάπτυξης, να παράγουν δικό τους αγγειακό σύστημα, να διηθούν γειτονικά κύτταρα και φυσικά η πιο φονική ιδιότητα τους, η ικανότητά τους δηλαδή να ταξιδεύουν σε απομακρυσμένες περιοχές και να σχηματίζουν και εκεί αποικίες καρκινικών κυττάρων.

Ο καρκίνος του μαστού προκύπτει από την ανώμαλη ανάπτυξη των κυττάρων του και είναι η πιο συχνή μορφή καρκίνου στις γυναίκες. Το αρχικό στάδιο του καρκίνου του μαστού αποτελεί η μη διηθητική μορφή ή όπως αλλιώς ονομάζεται in-situ (στάδιο Ο) στο οποίο τα παθολογικά κύτταρα περιέχονται μέσα στα λοβία ή τους πόρους, δεν έχουν διασπάσει τη βασική μεμβράνη και επομένως δεν έχουν διηθήσει το φυσιολογικό μαστικό ιστό. Τα υπόλοιπα στάδια (I-IV) αποτελούν τον αποκαλούμενο διηθητικό καρκίνο (80% του συνόλου), στον οποίο τα κύτταρα έχουν διασπάσει τη βασική μεμβράνη και αναπτύσσονται στον υπόλοιπο μαστικό ιστό. Υπάρχουν περίπου 21 διαφορετικοί ιστολογικοί επί μέρους τύποι και τουλάχιστον 4 διαφορετικές μοριακές μορφές που διαφοροποιούνται τόσο σε επίπεδο κινδύνου εμφάνισης, συχνότητας εμφάνισης, ανταπόκρισης στο επίπεδο της θεραπείας αλλά και ως προς την πρόγνωση. 

Τα τεστ γονιδιακής έκφρασης έχουν οδηγήσει στην καλύτερη κατανόηση των μοριακών τύπων του καρκίνου και στην εξειδικευμένη αντιμετώπιση. Για την εύρεση του αντίστοιχου τύπου, χρησιμοποιούνται βιολογικοί δείκτες στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η παρουσία ή όχι υποδοχέων ορμονών (οιστρογόνων και προγεστερόνης), τα επίπεδα εμφάνισης των υποδοχέων του ανθρώπινου επιδερμικού αυξητικού παράγοντα (HER 2), η ύπαρξη επιπλέον αντιγράφων των γονιδίων HER2 και τα επίπεδα του Ki67 o οποίος είναι ένας δείκτης που φανερώνει τη δυναμική των κυττάρων να πολλαπλασιάζονται. Δεν είναι σκοπός αυτής της παρουσίασης οι περισσότερες λεπτομέρειες για τις επί μέρους μοριακές κατηγορίες, αλλά είναι δεδομένο πως αυτός ο μοριακός έλεγχος πρέπει να πραγματοποιείται, γιατί καθορίζει μαζί με το στάδιο εμφάνισης της νόσου, το κατάλληλο θεραπευτικό πρωτόκολλο.

Η πρόγνωση του διεισδυτικού καρκίνου του μαστού εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το στάδιο της νόσου. Συνήθως χρησιμοποιείται το σύστημα ΤΝΜ, στο οποίο το Τ αντιπροσωπεύει τη μάζα του αρχικού όγκου, το Ν την ύπαρξη ή όχι  μεταστάσεων ή μικρομεταστάσεων στους λεμφαδένες και το Μ την ύπαρξη ή όχι μεταστάσεων σε άλλα μέρη του σώματος. Ανάλογα με την επιστημονική πρόοδο και τα νεότερα ερευνητικά δεδομένα που προκύπτουν, αυτή η αξιολόγηση συνεχώς αναθεωρείται ώστε να είναι όσο πιο κατάλληλη γίνεται για τον καθορισμό της αποτελεσματικότερης αντιμετώπισης.   

Ο καρκίνος του μαστού περιγράφεται ως αρχικός, αν ο όγκος δεν έχει μεταφερθεί πέρα από το στήθος και αν δεν υπάρχουν μεταστάσεις στους μασχαλιαίους λεμφαδένες. Αυτός ο τύπος καρκίνου είναι χειρουργήσιμος, συνήθως θα εφαρμοστεί και ακτινοθεραπεία, ενώ ανάλογα με τον μοριακό τύπο πιθανά να χρειαστεί και άλλου είδος συστηματικής θεραπείας (ορμονοθεραπεία, χημειοθεραπεία). Τοπικά ανεπτυγμένος καρκίνος είναι αυτός στον οποίο τα καρκινικά κύτταρα έχουν εξαπλωθεί σε γειτονικούς ιστούς ή σε λεμφαδένες. Στην πλειοψηφία των ασθενών αυτού του σταδίου η αντιμετώπιση ξεκινάει με συστηματική θεραπεία και στη συνέχεια λαμβάνεται η απόφαση για τη χρησιμότητα χειρουργικής επέμβασης. Ο μεταστατικός καρκίνος του μαστού έχει το χαρακτηριστικό της εξάπλωσής των καρκινικών κυττάρων σε άλλα σημεία του σώματος, είναι αντιμετωπίσιμος αλλά όχι πλήρως θεραπεύσιμος. Έχει επομένως τεράστια σημασία σε ποιο στάδιο θα ανακαλυφθεί ο καρκίνος και για αυτό πολύ μεγάλο ρόλο διαδραματίζει η χρήση κατάλληλων μέσων ελέγχου και πρώιμης ανίχνευσης του.

Η πλειοψηφία των περιπτώσεων με καρκίνο στο μαστό εμφανίζονται σε περιοχές αναπτυγμένες και βιομηχανοποιημένες. Οι ίδιες περιοχές παρόλα αυτά έχουν και τα χαμηλότερα ποσοστά θνησιμότητας. Ο συνδυασμός αυτών των δύο, εξηγείται πιθανά από το γεγονός ότι στις αναπτυγμένες χώρες υπάρχουν κατάλληλα προγράμματα και απεικονιστικές μέθοδοι πρόληψης και ανίχνευσης των καρκίνων του μαστού στα αρχικά στάδια, τότε που οι νεοπλασίες είναι  περισσότερο αντιμετωπίσιμες. Ταυτόχρονα στις αναπτυγμένες περιοχές η ποιότητα της παροχής υπηρεσιών υγείας είναι καλύτερη και επομένως οι θεραπείες είναι πιο αποτελεσματικές.

Ο καρκίνος του μαστού δεν παράγει συμπτώματα όταν ο όγκος είναι μικρός και ευκολότερα αντιμετωπίσιμος, και εξαιτίας αυτούς ο έλεγχος αποκτάει μεγαλύτερη αξία. Αυτό που συνήθως συμβαίνει στα αρχικά στάδια είναι η εμφάνιση ενός όζου, μιας μάζας που δεν προϋπήρχε. Τις περισσότερες φορές ο καρκινικός όζος είναι ανώδυνος, είναι σκληρός και έχει ανώμαλα όρια, όμως πάντα υπάρχουν οι εξαιρέσεις. Εξαιτίας αυτού η εύρεση οποιασδήποτε νέας μάζας στη στήθος πρέπει να οδηγεί στον έλεγχο της από τον εξειδικευμένο μαστολόγο. Άλλα πιθανά συμπτώματα του καρκίνου στο μαστό είναι οίδημα ολόκληρού ή τμήματος του στήθους, πόνος, δερματικές αλλαγές, διαφοροποιήσεις στη θηλή, έκκριση αίματος από τη θηλή και πρησμένοι λεμφαδένες. Παρά το γεγονός ότι αυτά τα συμπτώματα μπορεί να προκληθούν και από άλλες αιτίες, αν εντοπιστούν πρέπει άμεσα να αναφερθούν στο εξειδικευμένο γιατρό.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, κάθε χρόνο περισσότερες από 1.6 εκατομμύρια γυναίκες διαγιγνώσκονται με καρκίνο στο μαστό. Έχει υπολογιστεί ότι 1 στις 8 γυναίκες θα τον εμφανίσει κάποια στιγμή στη ζωή της, ενώ στην Ελλάδα κάθε χρόνο 6.000 νέα περιστατικά διαγιγνώσκονται, με την αναλογία να είναι 43,9 γυναίκες στις 100.000 όταν η αντίστοιχη συχνότητα στο σύνολο της Ευρώπης είναι 71,1 στις 100.000 γυναίκες. 

Από τη σύντομη αναφορά στα γενικά στοιχεία, εύκολα μπορεί κάποιος να εξάγει το συμπέρασμα της μεγάλης σημασίας της πρόληψης και της έγκαιρης και πρόωρης διάγνωσης. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό κάθε γυναίκα να γνωρίζει τι έχει να αντιμετωπίσει, να αποκαλυφθεί η πραγματικότητα του καρκίνου του μαστού, έτσι να μπορεί ευκολότερα και αποτελεσματικότερα να συμμετέχει ενεργητικά τόσο στην πρόληψη όσο και στην πορεία της αντιμετώπισης.

Στο επόμενο κεφάλαιο θα ασχοληθούμε με τη σημασία που έχει ο συχνός και κατάλληλος έλεγχος. Αλλά πριν συνεχίσουμε, σας παραθέτουμε παρακάτω δύο ηλεκτρονικές διευθύνσεις οι οποίες υπολογίζουν μέσω αξιόπιστων ιατρικών ευρημάτων και υπολογισμούς από διάφορα προσωπικά δεδομένα, τις πιθανότητες που έχει μια γυναίκα να νοσήσει από καρκίνο στο μαστό στην επόμενη πενταετία. 

Το πρώτο εργαλείο είναι το Breast Cancer Risk Assessment Tool και το συμπληρώνετε στην ηλεκτρονική διεύθυνση http://www.cancer.gov/bcrisktool. Το συγκεκριμένο τεστ δε μπορεί να υπολογίζει με ακρίβεια την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του μαστού σε γυναίκες που διαθέτουν τα γονίδια BRCA1 ή BRCA2, σε γυναίκες που έχουν ιστορικό καρκίνου του μαστού και σε γυναίκες που ανήκουν σε άλλες υποκατηγορίες τις οποίες μπορείτε να βρείτε μέσα στην ιστοσελίδα.

Το δεύτερο τεστ που χρησιμοποιείται από την Bright Pink, η οποία είναι οργάνωση υγείας του στήθους και των ωοθηκών μπορείτε να το βρείτε στη διεύθυνση  https://www.assessyourrisk.org.

Θα πρέπει πάντα να θυμάστε ότι τα τεστ είναι ένας ανεπίσημος υπολογισμός πιθανοτήτων και όσο αξιόπιστος και αν είναι, ποτέ δε μπορεί να υπολογίσει την πραγματικότητα της ζωής. Επομένως είναι μια χρήσιμη ένδειξη για το γιατρό, αλλά δεν αντικαθιστά τους απαραίτητους ελέγχους, ούτε αποκλείει το ενδεχόμενο να εμφανιστεί μαστικός καρκίνος σε γυναίκα η οποία στο τεστ έβγαλε ιδιαίτερα χαμηλό ποσοστό πιθανής εμφάνισης.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  • Αmerican cancer society, (2017),  Βreast cancer facts and figures, 2017-2018 Αtlanta: cancer society inc
  • Cleeland, C.S.; Bennett, G.J.; Dantzer, R.; Dougherty, P.M.; Dunn, A.J.; Meyers, C.A.; Miller, A.H.; Payne, R.; Reuben, J.M.; Wang, X.S.; et al. (2003), Are the symptoms of cancer and cancer treatment due to a shared biologic mechanism? A cytokine-immunologic model of cancer symptoms. Cancer,, 97, 2919–2925
  • Khuwaja G. A., Abu-Rezq A. N. (2004), Bimodal breast cancer classification system, Pattern Analysis and application, 7:235–242
  • Osborne C., Wilson P., Tripathy D. (2004), Oncogenes and tumor suppressor genes in breast cancer. Potential diagnostic and therapeutic applications, The oncologist, 4:361–377
  • Rubin Philip, (2001), Clinical Oncology : A Multi- Disciplinary Approach for Physicians & Students, 8th edition, Saunders
  • Stanton, A.L., Danoff-Burg, S., Cameron, C.L., Bishop, M., Collins, C.A., Kirk, S.B., Sworowski, L.A., & Twillman, R. (2000). Emotionally expressive coping predicts psychological and physical adjustment to breast cancer, Journal of Consulting and Clinical Psychology, 68, 875–882
  • Tannock I., Bristow R., Harrington L., (2005), The basic science of oncology, 4th edition, McGraw-Hill medical Publishing Division
  • Thorac J., (2014), Dis., Jun; 6(6): 589–590
  • Torre, L. A., et al. (2016). “Global Cancer Incidence and Mortality Rates and Trends--An Update.” Cancer epidemiology, biomarkers & prevention : a publication of the American Association for Cancer Research, cosponsored by the American Society of Preventive, Oncology 25(1): 16-27
  • Weiss Marisa, Ruderman Joan, (2011), Think Pink, Live Green conference, booklet
  • Zagouri Flora,  Theodoros N. SergentanisAlexandra TsigginouConstantine DimitrakakisGeorgeC.ZografosMeletios-Athanassios Dimopoulos, and Theodora Psaltopoulou, Cardoso, F., et al., (2018), Female breast cancer in Europe: statistics, diagnosis and treatment modalities,  “Primary breast cancer: ESMO Clinical Practice Guidelines for diagnosis, treatment and follow-up.” Annals of oncology : official journal of the European Society for Medical Oncolog
  • Zucca-Matthes Gustavo, Cícero Urban, André Vallejo, (2016), Anatomy of the nipple and breast ducts, Gland Surg., 5(1): 32–36
  • Σπαντιδος Δ., (1992), Μοριακή και κυτταρική ογκολογία, Ιατρικές εκδόσεις Λίτσας

 

 

 

2 Οκτ. 2019

Tο γυναικείο στήθος, ήταν ανέκαθεν ένα σύμβολο ομορφιάς, γονιμότητας και θηλυκότητας. Υπάρχει μια διαρκής και ιστορικά καταγεγραμμένη τάση του ανθρώπινου είδος να αναπαριστά το στήθος, όπως μπορούμε χαρακτηριστικά να παρατηρήσουμε στην Αφροδίτη του Willendorf, αγαλματίδιο το οποίο φαίνεται να δημιουργήθηκε πριν 25.000 χρόνια. Η εμφάνιση του μαστού συμβόλιζε και συμβολίζει τη μητρότητα από τη μία και τη σεξουαλικότητα από την άλλη πλευρά. Ο μαστός αντιπροσωπεύει την ανάγκη αναζήτησης ψυχολογικής και σωματικής υποστήριξης, ενώ στην Ελληνική μυθολογία σχετιζόταν με την αναγέννηση. Στην αρχαία Αίγυπτο, το γυναικείο στήθος εμφανίζονταν γυμνό στην τέχνη μόνο για θρησκευτικούς λόγους, για να συνδυαστεί η σχέση των βασιλιάδων με τους θεούς. Στους αρχαίους πολιτισμούς υπήρχε η άποψη ότι η αναπαραγωγική και η σεξουαλική δύναμη των μαστών ήταν ουσιαστικά δύο όψεις τους ίδιους νομίσματος. Πολλά βουνά τα οποία μοιάζουν με στητό στήθος, έχουν γίνει αντικείμενο θρησκευτικής και προγονικής λατρείας, και ο ίδιος ο μαστός αποτελεί πάντα αντικείμενο ευημερίας. Πέρα από τη βιολογική του σημασία, η αναφορά στο γυναικείο στήθος, επηρεάζεται από το ρόλο που διαδραματίζει μια γυναίκα μέσα στους κόλπους της κοινωνίας στην οποία ζει.

Ο βιολογικός ρόλος της παραγωγής γάλακτος και θρέψης του νεογνού είναι αναμφισβήτητος. Οι σύγχρονες απόψεις θεωρούν πως ενώ ο θηλασμός εξυπηρετείται από αντανακλαστικά κέντρα, δεν είναι απόλυτα ενστικτώδης διαδικασία όπως πιστεύαμε, αλλά είναι περισσότερο μια διαδικασία μάθησης και εξάσκησης τόσο για τη μητέρα όσο και για το νεογνό. Επιπρόσθετα, άλλες λειτουργίες που εξυπηρετούνται από τους μαστούς, είναι η μεταφορά ανοσοποιητικών παραγόντων μέσω του θηλασμού, καθώς και η στενή σχέση που αναπτύσσει η μητέρα με το βρέφος και η οποία πιθανά προσφέρει αναπτυξιακά πλεονεκτήματα. Υπάρχει μια ενδιαφέρουσα συζήτηση για τους λόγους για τους οποίους το γυναικείο στήθος είναι το μοναδικό στο ζωικό βασίλειο που αναπτύσσεται ακόμη και όταν η γυναίκα δεν είναι έγκυος. Έτσι υπάρχει μια άποψη, η οποία ισχυρίζεται ότι η σταδιακή ανάπτυξη του μαστού από την εφηβεία και η ώριμη εν τέλει εμφάνιση του, αποτελούν κομμάτια της σεξουαλικής επιλογής και αναπαραγωγής.  Ο σχετικός με το γυναικείο στήθος φετιχισμός, ισχυρίζεται ότι έχουν εξελιχθεί για να επηρεάσουν την ανθρώπινη σεξουαλικότητα και όχι αποκλειστικά για να εξυπηρετούν τη μητρική λειτουργία. Αυτό που συμβαίνει στην πραγματικότητα είναι ότι ο κάθε πολιτισμός αντιμετωπίζει διαφορετικά το μαστό ως προς τα βιολογικά του χαρακτηριστικά  και τον κοινωνικό του ρόλο.

Ο μαστός είναι αδενώδες όργανο το οποίο διαθέτουν όλα τα θηλαστικά και έχει προορισμό την έκκριση γάλακτος μέσω της οποίας εξασφαλίζεται η θρέψη των νεογνών. Ο μαστικός αδένας είναι ιδιαίτερος, εξαιτίας του γεγονότος ότι οι περισσότερες μορφολογικές αλλαγές και εξειδικευμένες διαφοροποιήσεις των ιστών, γίνονται μετά τη γέννηση και απαιτούν συγκεκριμένες αλληλεπιδράσεις μεταξύ των κυττάρων. Μετά τον τοκετό το στήθος είναι συνήθως ψηλαφητό αλλά δεν έχει σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο φύλων. Η προσαρμοσμένη στο φύλο ανάπτυξη του μαστού, θα αρχίσει στην εφηβεία κάτω από τον έντονο έλεγχο των ορμονών και κυρίως των οιστρογόνων. Η θηλαρχή, η έντονη δηλαδή ανάπτυξη του αδένα στο γυναικείο φύλο ξεκινάει μεταξύ 9 και 13 ετών. Υπάρχουν σημαντικές διαφοροποιήσεις στην ανάπτυξη του μαστού εξαιτίας των επιπέδων της ωρίμανσης, της φυλής και των ορμονικών συγκεντρώσεων.

Οι δυο μαστοί καταλαμβάνουν την πρόσθια επιφάνεια του θώρακα, εκτείνονται από τη 2η έως την 6η πλευρά, εσωτερικά 1,5 εκ από το έξω χείλος του στέρνου ως και την μέση μασχαλιαία γραμμή, όρια τα οποία συμβαδίζουν με τα όρια της μαστεκτομής. Στο κεντρικό τμήμα προβάλει η θηλή στην οποία και καταλήγουν 10-15 πόροι, ενώ γύρω από τη θηλή διακρίνεται η θηλαία άλως (το σκουρότερο τμήμα). Στο εσωτερικό του, ο μαστός αποτελείται ανατομικά και λειτουργικά από δύο στοιχεία, τα λόβια τα οποία κάτω από ορμονική διέγερση παράγουν το γάλα και τους πόρους, που μεταφέρουν το γάλα από τα λόβια στη θηλή.

Η λειτουργική μονάδα του μαστού είναι η πορολοβιακή μονάδα. Μπορείτε να φανταστείτε την πορολοβιακή μονάδα ως ένα τσαμπί από σταφύλι. Οι ρώγες του σταφυλιού είναι τα λόβια και οι πόροι του μαστού είναι τα μικρά κλωναράκια που συνεχώς μεγαλώνουν μέχρι να φτάσουν στο κεντρικό κλωνάρι. Τέτοιες μονάδες υπάρχουν 15-20 σε κάθε μαστό. Στο σημείο που τελειώνει το λόβιο και αρχίζει ο πόρος (τελική πορολοβιακή μονάδα-TDLU) ξεκινάει συνήθως ο καρκίνος του μαστού.

Σε νεαρές σχετικά γυναίκες και πριν την εμμηνόπαυση ο μαστός είναι αρκετά πυκνός, με αρκετά ανεπτυγμένο το στρώμα, τους πόρους και τα λόβια λόγω επίδρασης των ορμονών (οιστρογόνα και προγεστερόνη). Αυτή η επίδραση των ορμονών, εμφανίζεται να επηρεάζει τον έλεγχο του ανεξέλεγκτου πολλαπλασιασμού και στον καρκίνο του μαστού.  Καθώς η ηλικία της γυναίκας αυξάνεται, οι φυσιολογικές δομικές μονάδες του μαστού αντικαθίστανται από λίπος (υποστροφή του μαστού). Το μέγεθος των μαστών μπορεί να αυξηθεί και να μειωθεί σε απόκριση των διακυμάνσεων βάρους. Μετά τη γαλουχία, η απομάκρυνση των πλεονασματικών κυψελιδικών κυττάρων ακολουθείται από κυτταρικό θάνατο. Η παλινδρόμηση με το τέλος της γαλουχίας είναι το πιο δραματικό παράδειγμα φυσιολογικά ρυθμιζόμενης απόπτωσης σε ενήλικα ιστό. Μέσα από μια σειρά συντονισμένων διαδικασιών, περίπου το 80% του επιθηλίου απομακρύνεται σε μερικές ημέρες

Ιδιαίτερη σημασία και με μεγάλη συσχέτιση με τον καρκίνο, εμφανίζει το γεγονός ότι ο μαστός είναι ορμονοεξαρτώμενο όργανο. Η ανάπτυξη του ξεκινά από την 4η εμβρυική εβδομάδα, ενώ η μορφολογία του κατά τη γέννηση, την ήβη, κατά τις διάφορες φάσεις του κύκλου της περιόδου, την κύηση και τη γαλουχία, εξαρτάται άμεσα από τις γεννητικές ορμόνες, τις ορμόνες της αδενοϋπόφυσης και διάφορους αυξητικούς παράγοντες.

Ο συνδυασμός του βιολογικού του ρόλου, η ερωτική σημασία που του έχει δοθεί και η άποψη των ίδιων των γυναικών για την  ταύτιση της θηλυκότητας τους με το μαστό, είναι οι παράγοντες για τους οποίους πιθανή του πάθηση, επηρεάζει ανεξίτηλα και πολυδιάστατα, σωματικά και ψυχολογικά την καθεμία γυναίκα που νοσεί. Αυτό όμως το οποίο θα προσθέσουμε και είναι ιδιαίτερα σημαντικό στη σύγχρονη εποχή, είναι το γεγονός ότι ο καρκίνος του μαστού από μια έννοια συνυφασμένη με κοινωνικό στίγμα και συχνή αιτία απομόνωσης, έχει γίνει αφορμή παραγωγικής έκφρασης και χειραφέτησης από την πλευρά των γυναικών. Και μια τέτοια συμπεριφορά πρέπει να υιοθετηθεί, να προαχθεί και να στηριχθεί από όλους, ώστε να γίνει κατανοητό πως μια γυναίκα με μαστεκτομή έχει χάσει ένα βιολογικό της κυρίως όργανο, ούτε τον ερωτισμό της, ούτε την προσωπικότητά της, ούτε όλα τα στοιχεία που συνθέτουν τον ίδιο της τον εαυτό.

 

Bιβλιογραφία-Ο MΑΣΤΟΣ

  • Carrasco Cara Chards Maria Isabel, How the representation of boobs has changed through art history, https://culturacolectiva.com/art/representation-of-breasts-in-art-history
  • Fox, M. K., Pac, S., Devaney, B., Jankowski, L. (2004). Feeding infants and toddlers study: What foods are infants and toddlers eating? Journal of the American Dietitic Association, 104, (1), S22-S30

  • Gripsrud Birgitta Haga , (2008), The Cultural History of the Breast, In book: A Cultural Encyclopedia of the Body vol.1, Publisher: Greenwood Publishing, Editors: Victoria Piits, pp.31-44

  • Hennighausen, L. and Robinson, G. W., (2005). Information networks in the mammary gland, Nat. Rev. Mol. Cell Biol, 6,715 -725.

  • Javed ALteif A, (2013), Development of the human breast, Semin Plast Surg, Feb;27(1):5-12
  • Kariagina Anastasia, Mark D.Aupperlee  and  Sandra Z. Haslam, (2008),   Progesterone Receptor Isoform Functions in Normal Breast Development and Breast Cancer, Crit Rev Eukaryot Gene Expr., 18(1): 11–33.

  • Peaker M., (2002), The Mammary Gland in Mammalian Evolution: A Brief Commentary on Some of the Concept, Journal of Mammary Gland Biology and Neoplasia,  7(3):347-53 
  • Rubin Philip, (2001), Clinical Oncology : A Multi- Disciplinary Approach for Physicians & Students, 8th edition, Saunders
  • Watson Christine, Walid T. Khaled, (2008), Mammary development in the embryo and adult: a journey of morphogenesis and commitment, Development,  135: 995-1003
  • Weiss Marisa, Ruderman Joan, (2011), Think Pink, Live Green conference, booklet
  • Zucca-Matthes Gustavo, Cícero Urban, André Vallejo, (2016), Anatomy of the nipple and breast ducts, Gland Surg., 5(1): 32–36.

  • NeuroPhysioKids2019
1 Οκτ. 2019

Ο Οκτώβριος, είναι μήνας αφιερωμένος παγκοσμίως στην ενημέρωση για τον καρκίνο του μαστού και με αυτή την αφορμή ξεσηκώσαμε αρχεία, ξεσκονίσαμε εκτυπωμένα άρθρα, συγκεντρώσαμε και καταγράψαμε ερευνητικό υλικό και αποφασίσαμε να προσφέρουμε μια ηλεκτρονική ενημέρωση σε κάθε γυναίκα που συνειδητοποιεί την αξία της πληροφόρησης και θέλει να πάρει κομμάτι από την προσωπική της φροντίδα στα χέρια της. Η εύκολη επιλογή είναι να μην αναφερόμαστε σε αυτόν, να λησμονούμε την ύπαρξή του θεωρώντας πως με αυτόν τον τρόπο θα μας ξεχάσει και εκείνος. Είναι αλήθεια πως η λέξη καρκίνος προκαλεί δέος και φόβο. Δυνητικά θα μπορούσε να ξεσηκώσει όλα τα ένστικτα επιβίωσης, όμως πολλές φορές σε βυθίζει στο δικό του σκοτάδι. Ακόμη και στην αναζήτηση της ερμηνείας στα λεξικά, θα βρει κάποιος ότι περιγράφεται ως κάτι καταστροφικό και δύσκολο να εξαληφθεί. Είναι η ζωή μας που κλονίζεται, είναι η ασφάλειά μας που απειλείται, είναι η αλαζονεία μας που κλονίζεται.  

Ακόμη και αν δεχτούμε τα παραπάνω ως μικρότερες ή μεγαλύτερες αλήθειες, είμαστε άνθρωποι και ως άνθρωποι έχουμε μάθει να αγωνιζόμαστε για τα πάντα. Και η ζωή μας είναι το μεγαλύτερο αγαθό που μας έχει προσφερθεί. Και θεωρώ αμετροεπής αναίδεια να μην παλέψεις για τον ίδιο σου τον εαυτό. Να μένεις αποσβολωμένος και ανήμπορος μπροστά στον καρκίνο, ουσιαστικά χάνοντας τη μάχη πριν καν τη δώσεις. Ο καρκίνος είναι ένας αντίπαλος απειλητικός και απρόβλεπτος, που μπορεί να εμφανιστεί στον οποιοδήποτε ανά πάσα στιγμή. Η μάχη όμως μαζί του ουσιαστικά είναι γραμμένη στο γενετικό μας υλικό, μέσα από τις διαδικασίες που διαθέτει το σώμα μας να διατηρεί σταθερό το γονιδιακό του δυναμικό και ξεκινάει πολύ πριν την εμφάνισή του καρκίνου. Υπάρχουν ενδείξεις και ισχυρές αναφορές ότι στον καθένα μας στη διάρκεια της ζωής του, έχουν εμφανιστεί προκαρκινικά κύτταρα τα οποία ο ίδιος ο οργανισμός μπόρεσε να καταπολεμήσει αποτελεσματικά.

Το σώμα μας δεν είναι επομένως έτοιμο μόνο για τη μάχη, αλλά είναι κατάλληλα εφοδιασμένο και για να προλάβει τη δημιουργία του καρκίνου, μια διαδικασία την οποία θα μπορούσαμε μεταφορικά να τη ταυτίσουμε με την έννοια της πρόληψης. Προφανώς ως άνθρωποι δεν είμαστε έρμαιο των ενστίκτων μας αλλά έχουμε τη δυνατότητα της κρίσης και της λογικής. Στοιχεία απαραίτητα για να αξιολογούμε παράγοντες, οι οποίοι θα μπορούσαν να απειλήσουν την φυσική και ψυχική μας υπόσταση. Η ενημέρωση και η πληροφόρηση, ουσιαστικά είναι το κοίταγμα μας στον καθρέπτη, η κατανόηση της φθαρτότητας των πάντων, η αντίληψη των αλλαγών που μπορεί να προκαλέσει στη ζωή μας η μία στιγμή και η υπόσχεση στο είδωλο, ότι θα κάνουμε ότι περνάει από το χέρι μας προκειμένου να διατηρήσουμε την ακεραιότητά μας. 

Και αν η μάχη πρέπει να δοθεί κάτω από οποιαδήποτε συνθήκη, αυτό φαντάζει ακόμη πιο δεδομένο και προκλητικό όταν αναφερόμαστε στον καρκίνο του μαστού, ο οποίος μπορεί με τις κατάλληλες επιλογές και αποφάσεις, με την κατάλληλη θεραπευτική στρατηγική και την αλλαγή του τρόπου ζωής, να μετατραπεί σε μια χρόνια πάθηση. Η διάγνωση του καρκίνου του μαστού σηματοδοτεί την έναρξη μιας σειράς διαδικασιών οι οποίες τροποποιούν για πάντα τη ζωή της γυναίκας. Είναι πάρα πολύ συνηθισμένο για έναν άνθρωπο με καρκίνο, να χωρίζει τη ζωή του σε αυτή πριν τον καρκίνο και στη νέα μετά από αυτόν. Δύο φάσεις που διαφέρουν ως προς τα επίπεδα ασφάλειας, ποιότητας ζωής, αισθήματος φθαρτότητας, αλλά και δύο φάσεις στις οποίες παρέχονται διαφορετικές προϋποθέσεις και ανάγκες για αύξηση της συνειδητότητας και του αυτοελέγχου.

Αξίζει στην κάθε γυναίκα να ζει την οποιαδήποτε στιγμή αξιολογώντας την ως πολύτιμη και μοναδική, έτσι ώστε να δώσει νόημα ακόμη και στο ασήμαντο, ακόμη και στο ανούσιο, έτσι ώστε να καταλάβει ότι το σύνολο της ζωής είναι στιγμές, που απλά παρουσιάζονται με μια συνέχεια.

Αξίζει στις γυναίκες με καρκίνο του μαστού να βλέπουν το ποτήρι γεμάτο και μάλιστα να αντιληφθούν ότι παίζουν και οι ίδιες σημαντικό ρόλο στη ποσότητα του νερού που θα περιέχει. Και ο καλύτερος τρόπος για να νικήσει κάποιος τον καρκίνο του μαστού δεν είναι να του κρυφτεί, αλλά να τον αντικρύσει κατάματα, να μάθει για αυτόν, να τον προλάβει ή να τον αντιμετωπίσει με θάρρος και αισιοδοξία.

Οι αναρτήσεις που θα ακολουθήσουν, χωρίστηκαν σε 9 μεγάλες υποκατηγορίες και θα παρουσιάζονται σταδιακά στο χρονικό διάστημα αυτού του μήνα.

Η συγγραφή και παρουσίαση αυτών των κειμένων, αφιερώνεται με μεγάλο σεβασμό και ταπεινότητα σε κάθε γυναίκα-αγωνίστρια που διαγνώστηκε με καρκίνο του μαστού. Σε όλες όσες δεν κατάφεραν παρά την προσπάθειά τους να ξεπεράσουν την ασθένεια και σε όσες με αγωνιστικότητα, αποφασιστικότητα και αυτοπεποίθηση συνεχίζουν να δίνουν την προσωπική τους μάχη.

 

29 Σεπ. 2019

Είναι στιγμές που αναρωτιέσαι αν κάποια δεδομένα και πληροφορίες που για ποικίλους λόγους έχεις κατά καιρούς αναζητήσει και έχουν αξιολογηθεί ως ενδιαφέρουσες, θα ήταν σκόπιμο να καταχωνιαστούν στα συρτάρια των γραφείων και στο σκληρό δίσκο ενός υπολογιστή αντί να δημοσιοποιηθούν, κυρίως με το επιχείρημα ότι δεν είναι ένα αντικείμενο άμεσα συνυφασμένο με τα επαγγελματικά σου όρια.

Η ζωή μας, προφανώς ταυτίζεται με τη φυσικοθεραπεία, αλλά πολλές φορές οι γνώσεις σε επίπεδο ενημέρωσης μπορούν να προχωρήσουν κάποια μικρά, δειλά και ταπεινά βήματα παραπέρα. Και επειδή όλοι μας είμαστε μέλη της ίδιας κοινωνίας και περιστοιχιζόμαστε από τους ίδιους φόβους και τις ίδιες απειλές, θεωρώ πως δεν είναι αμετροέπεια η έκθεση οποιασδήποτε προσπάθειας πληροφόρησης και πρόληψης βασισμένης σε επιστημονικά δεδομένα.

Η πρόσβαση και η αξιολόγηση της επιστημονικά τεκμηριωμένης γνώσης, δεν είναι το ίδιο δεδομένη για όλους και η παραπληροφόρηση πολλές φορές οδηγεί σε μεγαλύτερη σύγχυση. Όταν όμως έχουμε να κάνουμε με ζητήματα που αφορούν τη δημόσια υγεία όλοι θα έπρεπε να ενδιαφερόμαστε περισσότερο εκούσια και ενεργητικά.

Μετά από αυτή τη σύντομη εισαγωγή κατάθεσης προσωπικών σκέψεων, τον Οκτώβριο,  μήνα αφιερωμένο στην πρόληψη και την ενημέρωση για τον ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ, θα υπάρξουν μια σειρά από αναρτήσεις βασισμένες σε επιστημονικά δεδομένα, με στόχο και σκοπό την καλύτερη πληροφόρηση για μία πάθηση η οποία μπορεί να πλήξει την οποιαδήποτε γυναίκα χωρίς διακρίσεις και προειδοποιήσεις. Προφανώς και δε θα καλυφθεί το σύνολο των δεδομένων που υπάρχουν, διότι ο σκοπός αυτής της ενημέρωσης δεν είναι η ιατρική αντιμετώπιση αλλά η επαγρύπνηση. Η ενημέρωση είναι δημόσια ανάγκη και ο καθένας μέσα από τις γνώσεις του και μέσα στα πλαίσια που υπηρετεί, χωρίς να παραβιάζει επαγγελματικά δικαιώματα και υποχρεώσεις, μπορεί  να προσθέσει ένα λιθαράκι στο στόχο της ποιοτικής δημόσιας υγείας. 

Η δομή του περιεχομένου των ενημερωτικών άρθρων θα είναι η παρακάτω:

  1. Εισαγωγή
  2. Ο μαστός
  3. Γενικά στοιχεία για τον καρκίνο του μαστού
  4. Ο προληπτικός έλεγχος και η σημασία του
  5. Αιτιολογία και πρόληψη καρκίνου του μαστού
  6. Πριν τη διάγνωση. Μετά τη θεραπεία

Ραντεβού τον Οκτώβριο

21 Σεπ. 2019

1.1 Πολλά παιδιά με άσθμα πιστεύετε ότι χρησιμοποιούν σωστά τα φάρμακά τους για εισπνοές άσθματος ενώ στην πραγματικότητα κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Αυτό καθιστά δύσκολο να ελεγχθεί σωστά η συμπτωματολογία του άσθματος. Φαίνεται ότι οι γονείς και τα παιδιά υπερεκτιμούν την ικανότητα των παιδιών να χρησιμοποιούν σωστά την συσκευή εισπνοής τους. Η υπερεκτίμηση αυτή οφείλεται στη συνεχιζόμενη εμπιστοσύνη προς το παιδί παρά τις ενδείξεις για κακή χρήση. Από τα 113 παιδιά ηλικίας 2-16 ετών που συμμετείχαν σε μελέτη, το 42% έχασε τουλάχιστον ένα κρίσιμο βήμα στην τεχνική του εισπνεόμενου. (Waheeda Samady, 2019, Critical Errors in Inhaler Technique among Children Hospitalized with Asthma, Journal of Hospital Medicine)

 

1.2 Εκτός από την υγιεινή διατροφή και την ενθάρρυνση της καθημερινής άσκησης, τρεις άλλες συνήθειες του τρόπου ζωής μπορούν να έχουν τεράστιο αντίκτυπο στην ψυχική και σωματική ευημερία και ανάπτυξη του παιδιού σας. Έρευνες δείχνουν ότι θα πρέπει να διαβάζετε βιβλία με το παιδί σας τακτικά, αλλά να μην σταματάτε εκεί. Χρησιμοποιήστε την ανάγνωση για να βοηθήσετε τη σκέψη του παιδιού σας, την περιέργεια και την έκφρασή του. Μετά την ανάγνωση κάθε βιβλίου θα ήταν χρήσιμο να ακολουθεί μια συνομιλία. Ενθαρρύνετε το παιδί σας να δημιουργεί ερωτήματα κατάλληλα για την ηλικία του σχετικά με αυτά που μόλις διαβάσατε. Κρατήστε τη συνομιλία ανοιχτή: Αφήστε μια ερώτηση να οδηγήσει σε μια άλλη. Στη συνέχεια, περιορίστε την ώρα οθόνης. Αποφύγετε την εισαγωγή τηλεόρασης και άλλων συσκευών βίντεο πριν από την ηλικία των 18 έως 24 μηνών και, στη συνέχεια, κρατήστε με συνέπεια ένα πρόγραμμα 1 ώρας την ημέρα. Παρόλο που τα παιχνίδια, η τηλεόραση και οι υπολογιστές μοιάζουν με προκαλούν ηρεμία στα παιδιά μας, στην πραγματικότητα μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά τόσο τη γνωστική ανάπτυξη του παιδιού όσο και τη συγκέντρωσή του. Τέλος, βεβαιωθείτε ότι το παιδί σας έχει αρκετό ύπνο. Η απουσία των κατάλληλων ανά ηλικία ωρών ποιοτικού ύπνου σχετίζεται με μεγαλύτερο ποσοστό εμφάνισης μαθησιακών δυσκολιών και συναισθηματικών αποκλίσεων. (Reach Out and Read)

 

1.3 Οι άνθρωποι που διαβάζουν τακτικά με τα μικρά παιδιά τους, είναι λιγότερο πιθανό να αναγκαστούν να χρησιμοποιήσουν έντονη πειθαρχία για την ανατροφή τους, ενώ τα ίδια τα παιδιά είναι λιγότερο πιθανό να είναι υπερκινητικά ή να εμφανίζουν αποδιοργάνωση. Η μελέτη εξέτασε στοιχεία για 2.165 ζεύγη μητέρων-παιδιών από 20 μεγάλες πόλεις των ΗΠΑ στις οποίες ερωτήθηκαν οι γυναίκες πόσο συχνά διαβάζουν στα παιδιά τους ηλικίας 1 και 3 ετών. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η συχνή κοινή ανάγνωση στην ηλικία 1 συνδέεται με λιγότερο πιεστική γονική μέριμνα στην ηλικία των 3 ετών και η συχνή κοινή ανάγνωση στην ηλικία 3 συνδέεται με λιγότερο πιεστική γονική μέριμνα στην ηλικία 5. Οι μητέρες που διαβάζουν συχνά με τα παιδιά τους, ανέφεραν επίσης λιγότερες ζημιογόνες συμπεριφορές από τα παιδιά τους και μεγαλύτερη συγκέντρωση.  (Manuel E. Jimenez et al, 2019, Early Shared Reading Is Associated with Less Harsh Parenting, Journal of Developmental & Behavioral Pediatrics)

 

1.4 Οι ενήλικες που είχαν συχνή επαφή με φυσικούς χώρους κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας τους φαίνεται να εμφανίζουν καλύτερη ψυχική υγεία από εκείνους που είχαν λιγότερη επαφή, σύμφωνα με νέα μελέτη του Ινστιτούτου Παγκόσμιας Υγείας της Βαρκελώνης (ISGlobal), στην οποία συμμετείχαν τέσσερις ευρωπαϊκές πόλεις. Οι ενήλικες συμμετέχοντες, απάντησαν σε ερωτηματολόγιο σχετικά με τη συχνότητα χρήσης φυσικών χώρων κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι ενήλικες που ήταν λιγότερο εκτεθειμένοι σε φυσικούς χώρους κατά τη διάρκεια της παιδικής τους ηλικίας είχαν χαμηλότερες βαθμολογίες στα τεστ ψυχικής υγείας, σε σύγκριση με εκείνους με την υψηλότερη έκθεση. Τα συμπεράσματα δείχνουν τη σημασία της παιδικής έκθεσης σε φυσικούς χώρους για την ανάπτυξη μιας στάσης που εκτιμά τη φύση και μιας υγιούς ψυχολογικής κατάστασης στην ενηλικίωση. (Myriam Preuss et al., 2019,  International Journal of Environment Research and Public Health)