ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

9 Οκτ. 2019

Η γνώση κάθε γυναίκας για την εικόνα και την αίσθηση του μαστού της, είναι ένα σημαντικό κομμάτι της υγείας του. Κανένας άλλος απτικά και οπτικά δε γνωρίζει το στήθος της όσο η ίδια, επομένως η ενασχόληση μαζί του σε επίπεδο πρόληψης και έγκαιρης εύρεσης της παραμικρής διαφοροποίησης είναι μεγάλης σημασίας. Η γνώση αυτή φυσικά και δεν αντικαθιστά τις απεικονιστικές τεχνικές, απλά μπορεί να κινητοποιήσει γρηγορότερα μια γυναίκα, έτσι ώστε να βρεθεί σε αρχικό στάδιο πιθανός καρκίνος του μαστού. 

Ο έλεγχος του μαστού, περιλαμβάνει μια σειρά από διαδικασίες στις οποίες περιλαμβάνονται η αυτοεξέταση, η κλινική εξέταση από εξειδικευμένο μαστολόγο, η μαστογραφία, ο υπέρηχος, η απεικόνιση μαγνητικού συντονισμού (MRI) και η βιοψία, η οποία τις περισσότερες φορές είναι η τεχνική που επιβεβαιώνει την ύπαρξη καρκίνου.

Η αυτό-εξέταση μαστού πρέπει να γίνεται από τη γυναίκα κάθε μήνα, με μεγάλη προσοχή και σχολαστικότητα. H γυναίκα πρέπει να επιλέγει ένα χώρο ιδιωτικό, χωρίς ερεθίσματα τα οποία θα αποσπούν την προσοχή της, μπροστά σε μεγάλο καθρέπτη και γυμνή από τη μέση και πάνω.

Η αυτοεξέταση θα πρέπει να γίνεται μετά το 20ο έτος ηλικίας μηνιαία. Στις γυναίκες πριν την εμμηνόπαυση θα πρέπει να γίνεται μεταξύ της 7ης και 14ης ημέρας του κύκλου, ενώ για τις γυναίκες που βρίσκονται στην εμμηνόπαυση θα πρέπει να γίνεται την ίδια περίπου μέρα κάθε μήνα.

Η εξέταση θα πρέπει να γίνεται σε 2 βασικές θέσεις, στην όρθια και στην ύπτια κατάκλιση. Στην όρθια θέση η γυναίκα πρέπει να βρίσκεται μπροστά από τον καθρέπτη, με τα χέρια πάνω από το κεφάλι και ακολούθως με τα χέρια στη λεκάνη. Θα πρέπει να στρέφεται ώστε να έχει καλή οπτική αντίληψη όλων των  περιοχών και να παρατηρεί με προσοχή για οποιαδήποτε διαφοροποίηση ή ασυμμετρία. Το ίδιο θα κάνει και σκύβοντας μπροστά. Θα πρέπει να αξιολογήσει περιοχές ερυθρότητας, περιοχές στις οποίες το δέρμα είναι ζαρωμένο, με πτυχές, εισολκές και ορατούς όζους. Σημαντικό κομμάτι αποτελεί και η παρατήρηση της εικόνας της θηλής κατά την οποία κυρίως πρέπει να αξιολογηθεί η αλλαγή θέσης της θηλής και πιθανή εισολκή της.

Ακολουθεί η ψηλάφηση των δύο μαστών στην όρθια θέση και στην ύπτια κατάκλιση. Η πιο καλή στρατηγική είναι η χρήση του δεξιού χεριού για να αισθανθεί η γυναίκα το αριστερό στήθος της και του αριστερού χεριού για το δεξί στήθος. Πρέπει να χρησιμοποιείται μια σταθερή, ομαλή αφή κρατώντας τα δάχτυλα επίπεδα και ενωμένα. Είναι σημαντικό να υπάρχει ψηλάφηση και όχι ανύψωση του στήθους. Η πιο εύκολη τεχνική είναι η ψηλάφηση μέσω κυκλικών κινήσεων μεγέθους περίπου ενός τετάρτου. Πρέπει να καλυφθεί ολόκληρο το στήθος από πάνω προς τα κάτω και από τη μία πλευρά στην άλλη. Είναι ωφέλιμο να ακολουθείται ένα μοτίβο για να υπάρχει δεδομένη κάλυψη ολόκληρης της επιφάνειας τους στήθους. Η ψηλάφηση μπορεί να ξεκινήσει από τη θηλή και μέσω μεγαλύτερων σταδιακά κύκλων να φτάσει η γυναίκα μέχρι τα εξωτερικά άκρα του μαστού ή εναλλακτικά να χρησιμοποιηθεί μετακίνηση  των δακτύλων πάνω και κάτω κατακόρυφα, σε σειρές. Πρέπει να υπάρχει αντίληψη ολόκληρου του ιστού επομένως για τις βαθύτερες δομές θα πρέπει να χρησιμοποιείται η ανάλογη κάθε φορά πίεση.

Τελειώνοντας τη ψηλάφηση είναι χρήσιμη η αξιολόγηση των μασχαλών για πιθανή εύρεση πρησμένων λεμφαδένων. Υπάρχουν πολλά βίντεο στο internet τα οποία θα μπορούσαν να καθοδηγήσουν μια γυναίκα για το σωστό τρόπο ψηλάφησης.

Αυτό που είναι πολύ σημαντικό να ξέρει η κάθε γυναίκα που εκτελεί μια αυτό-εξέταση είναι να μην πανικοβάλλεται αν αισθανθεί έναν όζο στο στήθος της. Οι περισσότερες γυναίκες έχουν κάποιους όζους στο στήθος ή κάποιες οζώδεις περιοχές, οι οποίες στην πλειοψηφία των περιπτώσεων είναι καλοήθεις και δεν απαιτούν κάποια παρέμβαση πέρα από την παρακολούθηση.

Η μαστογραφία είναι μια απεικονιστική μέθοδος η οποία χρησιμοποιεί χαμηλής δόσης ακτινοβολίας Χ και μπορεί να εντοπίσει καρκίνους ακόμη και σε αρχικό στάδιο. Η τομοσύνθεση του στήθους, η οποία αλλιώς ονομάζεται και τρισδιάσταση μαστογραφία είναι μια εξελιγμένη μορφή απεικόνισης του μαστού, στην οποία πολλαπλές εικόνες από διάφορες γωνίες συνθέτονται σε μια τρισδιάστατη εικόνα.

Αν η μαστογραφία δείξει κάτι ύποπτο ο γιατρός θα διερευνήσει περαιτέρω το αποτέλεσμα. Η μαστογραφία μπορεί να διακρίνει ασβεστοποιήσεις (συχνά το πρώτο σημάδι προκαρκινικής βλάβης) ή μια καρκινική μάζα. Σημαντική για την αποτελεσματικότητα της μαστογραφίας είναι η κατηγοριοποίηση της πυκνότητας του μαστού. Όσο πιο πυκνός είναι ο μαστός τόσο πιο δύσκολα βρίσκεται μια παθολογία. Συνολικά οι μαστογραφίες ελέγχου δε βρίσκουν περίπου τον 1 στους 5 καρκίνους του μαστού. Διάφορες έρευνες έχουν αναλύσει τα δεδομένα και την αποτελεσματικότητα των μαστογραφιών στην πρόωρη εύρεση καρκινικών όγκων, με αιτία αντιπαράθεσης την ακτινοβολία και τη συσχέτιση της με την ανάπτυξη καρκίνου. Τα αποτελέσματα των ερευνών φαίνεται να επιβεβαιώνουν  την αξία της μαστογραφίας, καθώς το κέρδος από μια πρόωρη εύρεση καρκίνου είναι πολύ μεγαλύτερο, από την πιθανότητα της δημιουργίας καρκίνου από την ακτινοβολία. Θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι η μαστογραφία είναι μια μέθοδος ανίχνευσης και όχι πρόληψης του καρκίνου του μαστού. Μία καθαρή μαστογραφία δε εξασφαλίζει σε κανένα ότι θα είναι εξίσου καθαρή και το επόμενο έτος. Αναμφισβήτητα υπάρχουν ερωτηματικά για το κατά πόσο η μείωση της θνησιμότητας από τον καρκίνο του μαστού οφείλεται στην πρόωρη διάγνωση από τη μαστογραφία, καθώς υπάρχουν αναφορές ότι κάτι τέτοιο συμβαίνει σε ποσοστό 0-5% και ότι το μεγάλο ποσοστό της μείωσης της θνησιμότητας σε γυναίκες κάτω των 50 ετών ανεξάρτητα από το στάδιο, οφείλεται περισσότερο στις εξελίξεις ως προς τη θεραπευτική αντιμετώπιση. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας θεωρεί ότι το αντίστοιχο ποσοστό της μείωσης της θνησιμότητας εξαιτίας της μαστογραφίας φτάνει στο 20%.

Ένα από τα μειονεκτήματα της μαστογραφίας είναι ότι οδηγεί σε υπερδιάγνωση, στη διάγνωση δηλαδή μιας κατάστασης η οποία δε θα οδηγούσε ούτε σε συμπτώματα, ούτε σε θάνατο. Επιπρόσθετα η υπερδιάγνωση έχει σαν αποτέλεσμα επακόλουθη θεραπεία ενώ κάτι τέτοιο δε θα χρειαζόταν. Είναι δεδομένο όμως ότι δε θα μπορούσε να αξιολογηθεί αν ένα in situ καρκίνωμα ή ένας διηθητικός καρκίνος θα αυξηθεί ή θα εξαπλωθεί, και επομένως όλες οι αντίστοιχες περιπτώσεις αντιμετωπίζονται θεραπευτικά με τις γυναίκες να εκτίθενται στις αντίστοιχες παρενέργειες. Έρευνες έχουν εμφανίσει τα ποσοστά της υπερδιάγνωσης να είναι της τάξεως του 30% για γυναίκες 40-49 ετών και 20% για γυναίκες 50-59 ετών. Υπάρχει ένα ηθικό ζήτηση σε σχέση με το γεγονός ότι οι γυναίκες δεν είναι πληροφορημένες για το συγκεκριμένο φαινόμενο, για την αντιμετώπιση του οποίου αυτό που απαιτείται είναι καλύτερη και πληρέστερη ενημέρωση από το μαστολόγο της.

Ένα ποσοστό της τάξεως του 5 έως 15 % απαιτεί περισσότερους ελέγχους μετά την αρχική ύποπτη μαστογραφία, είτε με επανάληψη είτε με χρήση υπέρηχου και αυτό γιατί υπάρχει ένα αυξημένο ποσοστό λανθασμένα θετικών μαστογραφιών. Τα επαναληπτικά τεστ τις περισσότερες φορές βγαίνουν αρνητικά, αλλά ήδη έχουν αυξήσει τα επίπεδα άγχους της γυναίκας οδηγώντας την παράλληλα να πιστεύει ότι έχει αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού. Η επίδραση αυτή είναι ακόμη πιο έντονη αν η γυναίκα υπερδιαγνωστεί, λάβει θεραπεία για καρκίνο στο μαστό χωρίς να χρειάζεται και ταυτόχρονα ζήσει την υπόλοιπη ζωή της με το άγχος ότι είναι καρκινοπαθής.

Για τη μεγαλύτερη χρησιμότητα της μαστογραφίας δημιουργήθηκε και χρησιμοποιείται το σύστημα αξιολόγησης BI-RADS για να περιγραφούν τα αποτελέσματα. Η κλίμακα ξεκινάει από το 0 και φτάνει μέχρι το 6, με το 0 να αναφέρεται σε αλλοιώσεις που δεν είναι ξεκάθαρες και θα χρειαστούν επιπλέον εξετάσεις, το 1 να αντιστοιχεί σε αρνητική μαστογραφία χωρίς δηλαδή ένδειξη κάποιας μάζας, το 2 να υποδηλώνει την ύπαρξη μιας καλοήθους μάζας από εκεί και πέρα να αξιολογούνται περισσότερο ύποπτες δομές με τη μεγαλύτερη αρίθμηση να αντιστοιχεί σε αυξημένες πιθανότητας η ύποπτη δομή να είναι καρκίνος του μαστού, ενώ το 6 χρησιμοποιείται για ευρήματα που ήδη έχουν διαγνωστεί ως καρκινικά και χρησιμοποιείται για αξιολόγηση στην ανταπόκριση της θεραπείας.

Με βάση τα δεδομένα που προκύπτουν από τις συστηματικές μελέτες, ο Π.Ο.Υ. προτείνει τον προληπτικό έλεγχο με μαστογραφία από την ηλικία των 40 ετών, με επαναληπτικά τεστ κάθε 2 έτη εκτός αν υπάρχουν ύποπτα ευρήματα. Η Αμερικανική εταιρία χειρουργών προτείνει ετήσια μαστογραφία από τα 40 έτη, με την ηλικία έναρξης του ελέγχου να γίνεται ακόμη μικρότερη (30) στις γυναίκες υψηλού κινδύνου. Για τις ηλικίες 40-49 ετών λόγω των μικρών ποσοστών εμφάνισης του καρκίνου του μαστού και της μικρότερης ευαισθησίας της μαστογραφίας εξαιτίας της ποιότητας των μαστών, τα απόλυτα οφέλη είναι μικρότερα. Τα δεδομένα αναφέρουν ότι οι γυναίκες μεταξύ 50 και 69 ετών είναι αυτές που ωφελούνται περισσότερο από ένα οργανωμένο, βασισμένο στον πληθυσμό πρόγραμμα ανίχνευσης μέσω μαστογραφιών.

Ο υπέρηχος είναι μια ακόμη μέθοδος απεικόνισης, η οποία χρησιμοποιεί υψηλής συχνότητας ηχητικά κύματα και παράγει μια εικόνα του εσωτερικού του σώματος. Μπορεί να αξιολογήσει τόσο την περιοχή του μαστού όσο και της μασχάλης και να αποκαλύψει εάν μια μάζα είναι συμπαγής ή μια κύστη γεμάτη υγρό, η οποία τις περισσότερες φορές δε χρειάζεται θεραπεία. Σε γυναίκα με ιστορικό, προτείνεται να ξεκινήσει εξέταση με υπέρηχο 10 χρόνια πριν την ηλικία που νόσησε η συγγενής της, αν φυσικά η ηλικία δεν υπερκαλύπτεται από τις υπάρχουσες διεθνείς συστάσεις.

Βασισμένοι στη βιβλιογραφία μπορούμε να σημειώσουμε ότι η προσθήκη του υπέρηχου σε ένα πρόγραμμα ελέγχου σε ασυμπτωματικό πληθυσμό γυναικών με πυκνούς μαστούς, ανιχνεύει επιπλέον καρκινικούς όγκους από τη μαστογραφία μόνη της. Πέρα από αυτό, το ακριβές κλινικό πλεονέκτημα σε σχέση με την αύξηση της επιβίωσης δεν είναι ακόμη γνωστό.  Ο υπέρηχος φαίνεται να οδηγεί σε αύξηση της συχνότητας των βιοψιών, ενώ παρουσιάζει λανθασμένες θετικές διαγνώσεις για καρκίνο, κάτι που προκαλεί ψυχολογική επιβάρυνση στη γυναίκα. Ο υπέρηχος έχει μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα από τη δισδιάστατη ή τρισδιάστατη μαστογραφία, παρόλα αυτά ο συνδυασμός μαστογραφίας και τομοσύνθεσης φαίνεται να είναι πιο αποτελεσματικός στην ανίχνευση καρκινικών όγκων. Αυτά τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι δύο προσεγγίσεις παίζουν έναν συμπληρωματικό ρόλο στον προσδιορισμό μαστικών αλλοιώσεων. 

Η μαγνητική τομογραφία (MRI) είναι μια τεχνική απεικόνισης η οποία χρησιμοποιεί μαγνητικά πεδία και ραδιοκύματα ώστε να παραχθούν λεπτομερείς εικόνες από το εσωτερικό του σώματος. Συνήθως δεν αποτελεί μέρος μιας διαδικασίας ελέγχου, αλλά έχει πλεονεκτήματα σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπως είναι σε μη διαγνωσμένη αρχική βλάβη, σε βλάβες με υποψία συμμετοχής του θωρακικού κλωβού, σε ασθενείς υψηλού κινδύνου (οικογενειακό ιστορικό, μετάλλαξη στα γονίδια BRCA), σε εμφυτεύματα στήθους, σε ασθενείς με λοβιακό καρκίνο, αν υπάρχει υποψία πολλαπλών όγκων και για να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα της χημειοθεραπείας.

Για την ανίχνευση καρκίνων στο αρχικό στάδιο η μαγνητική τομογραφία φαίνεται να υπερέχει από τις άλλες τεχνικές απεικόνισης σε πληθυσμό υψηλού κινδύνου για ανάπτυξη καρκίνου στο μαστό, αλλά πιθανά και για γυναίκες μέτριου κινδύνου. Η συμπληρωματική χρήση μαστογραφίας ελάχιστα αυξάνει την ανίχνευση καρκινικών όγκων, ενώ η πρόσθετη χρήση υπερήχου δεν προτείνεται. Η πρόωρη διάγνωση καρκίνου του μαστού μέσω της MRI φαίνεται να μεταφράζεται σε βελτιωμένα ποσοστά επιβίωσης, πρέπει όμως να αναφερθεί ότι η MRI έχει μεγάλη ευαισθησία και επομένως πολλές φορές οδηγεί σε λανθασμένα θετικά ευρήματα και σε υπερδιάγνωση.

Η σχετικά μειωμένη αναγνώριση της μαγνητικής τομογραφίας οφείλεται εν μέρει στην περιορισμένη διαθεσιμότητα μαγνητικών τομογράφων, στη ψυχολογική πίεση που ασκεί στον ασθενή που θα εξεταστεί, αλλά κυρίως στο υψηλό κόστος της εξέτασης.   

Όταν οι προηγούμενες τεχνικές απεικόνισης ανιχνεύσουν μια ύποπτη μάζα, τότε πραγματοποιείται βιοψία με καθοδήγηση από υπέρηχο, για να διαγνωστεί ο καρκίνος και να γίνει ο καταλληλότερος σχεδιασμός της θεραπευτικής αντιμετώπισης. Αυτό που συνήθως πραγματοποιείται είναι η βιοψία σκληρής βελόνης ώστε το υλικό που θα ληφθεί να είναι ιστολογικό και όχι κυτταρικό και επομένως να έχει μεγαλύτερη ακρίβεια. Αν μια μαστογραφία αξιολογηθεί με 4 ή 5 στην κλίμακα BIRΑDS τότε πραγματοποιείται βιοψία για να προσδιοριστεί η φύση του ευρήματος. Ταυτόχρονα με τη βιοψία, συνήθως τοποθετείται ένα ανοξείδωτο clip μέσα στον καρκινικό όγκο, ώστε να βοηθήσει τον χειρουργό να αφαιρέσει ολόκληρη την νεοπλασία κατά τη διάρκεια του χειρουργείου. Η βιοψία δίνει σημαντικές πληροφορίες στο γιατρό γύρω από τον τύπο του καρκίνου και επομένως θα καθορίσει και το θεραπευτικό σχεδιασμό.   

Είναι εύκολο από τα παραπάνω, να αντιληφθεί κάποιος την αξία των ψηλάφησης και των απεικονιστικών εξετάσεων για την ανίχνευση της νόσου  σε πρώιμο στάδιο. Παρά το μειονεκτήματα που εμφανίζουν οι απεικονιστικές τεχνικές, το όφελος μιας διάγνωσης στα αρχικά στάδια είναι ιδιαίτερα ισχυρό. Οι σύγχρονες γνώσεις του γιατρού και το επιστημονικό του επίπεδο, είναι τα στοιχεία τα οποία θα καθορίσουν το πλάνο προληπτικής εξέτασης και επανεξετάσεων μετά τη θεραπεία, για κάθε γυναίκα ξεχωριστά.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Αmerican cancer society, (2017), Βreast cancer facts and figures, Αtlanta: cancer society inc 2017

Autier P et al., (2017), Effectiveness of and overdiagnosis from mammography screening in the Netherlands: population based study, BMJ, 359   

Baines C., MIller T., (2016), Revised estimates of overdiagnosis from the Canadian NBSS, Preventive Medicine, 90, 66-71  

Bowles D., (2016), The Use of Ultrasound in Breast Cancer Screening of Asymptomatic Women with Dense Breast Tissue: A Narrative Review, Journal of Medical Imaging and Radiation Sciences, 47, S21-S28

Collaborative Group on Hormonal Factors in Breast Cancer, (2012),  Menarche, menopause, and breast cancer risk: individual participant meta-analysis, including 118 964 women with breast cancer from 117 epidemiological studies, Lancet Oncol., 13(11):1141–51

Durham NC, Systematic review of cancer screening literature for up dating American Cancer Society breast cancer screening guidelines., (2014), Duke Clinical Research Institute

Elmore J., Fletcher S., (2012), Overdiagnosis in Breast Cancer Screening: Time to Tackle an Underappreciated Harm, Ann Intern Med., 3, 156(7): 536–537

Gram IT, Bremnes Y, Ursin G, Maskarinec G, Bjurstam N, Lund E (2005). Percentage density, Wolfe’s and Tabár’s mammographic patterns: agreement and association with risk factors for breast cancer. Breast Cancer Res. 7(5):R854–61

Huay-Ben Pan, (2016), The Role of Breast Ultrasound in Early Cancer Detection, Journal of Medical Ultrasound,1e4

McCormack VA, dos Santos Silva I (2006). Breast density and parenchymal patterns as markers of breast cancer risk: a meta-analysis., Cancer Epidemiol Biomarkers Prev., 15(6):1159–69.

Monticciolo DL, Newell MS, Moy L et al., (2018), Breast cancer screening in women at higher-than-average risk: Recommendations from the ACR., J Am Coll Radiol., 15(3 Pt A):408-414

Ohuchi N, Suzuki A, Sobue T, et al., (2016), Sensitivity and specificity of mammography and adjunctive ultrasonography to screen for breast cancer in the Japan Strategic Anti-cancer Randomized Trial (J-START): A randomized controlled trial., Lancet., 387(10016):341-348.

Ritse M. et al (2019), Contrast-Enhanced MRI for Breast Cancer Screening, Journal of Magnetic Resonance Imaging, , Aug;50(2):377-390

Rosner B, Colditz GA (1996)., Nurses Health Study: log-incidence mathematical model of breast cancer incidence., J Natl Cancer Inst., 88(6):359–64.

Roth Mara, Joann G. Elmore, Joyce P. Yi-Frazier, Lisa M. Reisch, Natalia V. Oster, Diana L. Miglioretti (2011), Self-Detection Remains a Key Method of Breast Cancer, J Womens Health, 20(8): 1135–1139

Rubin Philip, (2001), Clinical Oncology : A Multi- Disciplinary Approach for Physicians & Students,  8th edition, Saunders

Shivpoojan Kori, Epidemiology international journal An Overview: Several Causes of Breast Cancer Epidemol Int J An Overview: Several Causes of Breast Cancer , Volume 2,  Issue 1

Tannock I, Bristow R, Harrington L, (2005), The basic science of oncology, 4th edition, McGraw-Hill medical Publishing Division

Weiss Marisa, Ruderman J., (2011), Think Pink, Live Green conference, booklet

Σπαντιδος Δ., (1992), Μοριακή και κυτταρική ογκολογία, Iατρικές εκδόσεις Λίτσας

 

 

5 Οκτ. 2019

Ο καρκίνος λέγεται ότι δεν αποτελεί μία νόσο, αλλά διαφορετικές μεταξύ τους παθήσεις και αυτή είναι μια πραγματικότητα, γιατί υπάρχουν τεράστιες διαφορές τόσο μεταξύ των ποικίλων μορφών του καρκίνου, όσο και μεταξύ των κυττάρων του ίδιου όγκου. Εκεί βασίζεται και η δυσκολία στην αντιμετώπιση του καρκίνου, αφού τα κύτταρα του ίδιου όγκου έχουν διαφορετική ανταπόκριση στις διάφορες θεραπείες. Αυτό που αποτελεί κοινό στοιχείο, είναι ότι ο καρκίνος προκαλείται από τον ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό κλώνων του ίδιου κυττάρου. Η κακοήθης νεοπλασία είναι μια γενετική ασθένεια. Προκαλείται από τη συσσώρευση επιζήμιων μεταλλάξεων στο γονιδίωμα κατά τη διάρκεια της ζωής ενός οργανισμού. Η καρκινογένεση αναγνωρίζεται ως μια πολυεπίπεδη, σταδιακή διαδικασία κατά την οποία μια σειρά γενετικών μεταβολών στα κύτταρα θα οδηγήσουν στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του καρκινικού κυττάρου. 

Το κλασικό μοντέλο της ανάπτυξης ενός όγκου περιλαμβάνει 3 διαφορετικά στάδια, την έναρξη, την προαγωγή και την πρόοδο. Η έναρξη είναι η διαδικασία μέσω της οποίας σημαντική βλάβη στο DNA του κυττάρου γίνεται μόνιμη, χωρίς να αντιμετωπιστεί από τα συστήματα ασφαλείας του κυττάρου. Κατά την προαγωγή, επιγενετικοί παράγοντες επηρεάζουν εκλεκτικά τον πολλαπλασιασμό των αρχικών κυττάρων. Τέλος στην πρόοδο, επιπλέον διαφοροποιήσεις και γονιδιακές ποικιλομορφίες μετατρέπουν τη συνολική μάζα των κυττάρων σε καρκινική. Στην πραγματικότητα βέβαια αυτό που φαίνεται να συμβαίνει, είναι μια παράλληλη διαδικασία των παραπάνω γεγονότων, χωρίς να ακολουθούνται τόσο ξεκάθαρα βήματα. Όσο προχωράει η παραπάνω αλληλουχία διαδικασιών, τόσο και προστίθενται αφύσικες ιδιότητες στα κύτταρα, όπως είναι η ικανότητά τους να ξεγελάνε το ανοσοποιητικό σύστημα, η ιδιότητά να μην ανταποκρίνονται σε σήματα αναστολής της ανάπτυξης, να παράγουν δικό τους αγγειακό σύστημα, να διηθούν γειτονικά κύτταρα και φυσικά η πιο φονική ιδιότητα τους, η ικανότητά τους δηλαδή να ταξιδεύουν σε απομακρυσμένες περιοχές και να σχηματίζουν και εκεί αποικίες καρκινικών κυττάρων.

Ο καρκίνος του μαστού προκύπτει από την ανώμαλη ανάπτυξη των κυττάρων του και είναι η πιο συχνή μορφή καρκίνου στις γυναίκες. Το αρχικό στάδιο του καρκίνου του μαστού αποτελεί η μη διηθητική μορφή ή όπως αλλιώς ονομάζεται in-situ (στάδιο Ο) στο οποίο τα παθολογικά κύτταρα περιέχονται μέσα στα λοβία ή τους πόρους, δεν έχουν διασπάσει τη βασική μεμβράνη και επομένως δεν έχουν διηθήσει το φυσιολογικό μαστικό ιστό. Τα υπόλοιπα στάδια (I-IV) αποτελούν τον αποκαλούμενο διηθητικό καρκίνο (80% του συνόλου), στον οποίο τα κύτταρα έχουν διασπάσει τη βασική μεμβράνη και αναπτύσσονται στον υπόλοιπο μαστικό ιστό. Υπάρχουν περίπου 21 διαφορετικοί ιστολογικοί επί μέρους τύποι και τουλάχιστον 4 διαφορετικές μοριακές μορφές που διαφοροποιούνται τόσο σε επίπεδο κινδύνου εμφάνισης, συχνότητας εμφάνισης, ανταπόκρισης στο επίπεδο της θεραπείας αλλά και ως προς την πρόγνωση. 

Τα τεστ γονιδιακής έκφρασης έχουν οδηγήσει στην καλύτερη κατανόηση των μοριακών τύπων του καρκίνου και στην εξειδικευμένη αντιμετώπιση. Για την εύρεση του αντίστοιχου τύπου, χρησιμοποιούνται βιολογικοί δείκτες στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η παρουσία ή όχι υποδοχέων ορμονών (οιστρογόνων και προγεστερόνης), τα επίπεδα εμφάνισης των υποδοχέων του ανθρώπινου επιδερμικού αυξητικού παράγοντα (HER 2), η ύπαρξη επιπλέον αντιγράφων των γονιδίων HER2 και τα επίπεδα του Ki67 o οποίος είναι ένας δείκτης που φανερώνει τη δυναμική των κυττάρων να πολλαπλασιάζονται. Δεν είναι σκοπός αυτής της παρουσίασης οι περισσότερες λεπτομέρειες για τις επί μέρους μοριακές κατηγορίες, αλλά είναι δεδομένο πως αυτός ο μοριακός έλεγχος πρέπει να πραγματοποιείται, γιατί καθορίζει μαζί με το στάδιο εμφάνισης της νόσου, το κατάλληλο θεραπευτικό πρωτόκολλο.

Η πρόγνωση του διεισδυτικού καρκίνου του μαστού εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το στάδιο της νόσου. Συνήθως χρησιμοποιείται το σύστημα ΤΝΜ, στο οποίο το Τ αντιπροσωπεύει τη μάζα του αρχικού όγκου, το Ν την ύπαρξη ή όχι  μεταστάσεων ή μικρομεταστάσεων στους λεμφαδένες και το Μ την ύπαρξη ή όχι μεταστάσεων σε άλλα μέρη του σώματος. Ανάλογα με την επιστημονική πρόοδο και τα νεότερα ερευνητικά δεδομένα που προκύπτουν, αυτή η αξιολόγηση συνεχώς αναθεωρείται ώστε να είναι όσο πιο κατάλληλη γίνεται για τον καθορισμό της αποτελεσματικότερης αντιμετώπισης.   

Ο καρκίνος του μαστού περιγράφεται ως αρχικός, αν ο όγκος δεν έχει μεταφερθεί πέρα από το στήθος και αν δεν υπάρχουν μεταστάσεις στους μασχαλιαίους λεμφαδένες. Αυτός ο τύπος καρκίνου είναι χειρουργήσιμος, συνήθως θα εφαρμοστεί και ακτινοθεραπεία, ενώ ανάλογα με τον μοριακό τύπο πιθανά να χρειαστεί και άλλου είδος συστηματικής θεραπείας (ορμονοθεραπεία, χημειοθεραπεία). Τοπικά ανεπτυγμένος καρκίνος είναι αυτός στον οποίο τα καρκινικά κύτταρα έχουν εξαπλωθεί σε γειτονικούς ιστούς ή σε λεμφαδένες. Στην πλειοψηφία των ασθενών αυτού του σταδίου η αντιμετώπιση ξεκινάει με συστηματική θεραπεία και στη συνέχεια λαμβάνεται η απόφαση για τη χρησιμότητα χειρουργικής επέμβασης. Ο μεταστατικός καρκίνος του μαστού έχει το χαρακτηριστικό της εξάπλωσής των καρκινικών κυττάρων σε άλλα σημεία του σώματος, είναι αντιμετωπίσιμος αλλά όχι πλήρως θεραπεύσιμος. Έχει επομένως τεράστια σημασία σε ποιο στάδιο θα ανακαλυφθεί ο καρκίνος και για αυτό πολύ μεγάλο ρόλο διαδραματίζει η χρήση κατάλληλων μέσων ελέγχου και πρώιμης ανίχνευσης του.

Η πλειοψηφία των περιπτώσεων με καρκίνο στο μαστό εμφανίζονται σε περιοχές αναπτυγμένες και βιομηχανοποιημένες. Οι ίδιες περιοχές παρόλα αυτά έχουν και τα χαμηλότερα ποσοστά θνησιμότητας. Ο συνδυασμός αυτών των δύο, εξηγείται πιθανά από το γεγονός ότι στις αναπτυγμένες χώρες υπάρχουν κατάλληλα προγράμματα και απεικονιστικές μέθοδοι πρόληψης και ανίχνευσης των καρκίνων του μαστού στα αρχικά στάδια, τότε που οι νεοπλασίες είναι  περισσότερο αντιμετωπίσιμες. Ταυτόχρονα στις αναπτυγμένες περιοχές η ποιότητα της παροχής υπηρεσιών υγείας είναι καλύτερη και επομένως οι θεραπείες είναι πιο αποτελεσματικές.

Ο καρκίνος του μαστού δεν παράγει συμπτώματα όταν ο όγκος είναι μικρός και ευκολότερα αντιμετωπίσιμος, και εξαιτίας αυτούς ο έλεγχος αποκτάει μεγαλύτερη αξία. Αυτό που συνήθως συμβαίνει στα αρχικά στάδια είναι η εμφάνιση ενός όζου, μιας μάζας που δεν προϋπήρχε. Τις περισσότερες φορές ο καρκινικός όζος είναι ανώδυνος, είναι σκληρός και έχει ανώμαλα όρια, όμως πάντα υπάρχουν οι εξαιρέσεις. Εξαιτίας αυτού η εύρεση οποιασδήποτε νέας μάζας στη στήθος πρέπει να οδηγεί στον έλεγχο της από τον εξειδικευμένο μαστολόγο. Άλλα πιθανά συμπτώματα του καρκίνου στο μαστό είναι οίδημα ολόκληρού ή τμήματος του στήθους, πόνος, δερματικές αλλαγές, διαφοροποιήσεις στη θηλή, έκκριση αίματος από τη θηλή και πρησμένοι λεμφαδένες. Παρά το γεγονός ότι αυτά τα συμπτώματα μπορεί να προκληθούν και από άλλες αιτίες, αν εντοπιστούν πρέπει άμεσα να αναφερθούν στο εξειδικευμένο γιατρό.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, κάθε χρόνο περισσότερες από 1.6 εκατομμύρια γυναίκες διαγιγνώσκονται με καρκίνο στο μαστό. Έχει υπολογιστεί ότι 1 στις 8 γυναίκες θα τον εμφανίσει κάποια στιγμή στη ζωή της, ενώ στην Ελλάδα κάθε χρόνο 6.000 νέα περιστατικά διαγιγνώσκονται, με την αναλογία να είναι 43,9 γυναίκες στις 100.000 όταν η αντίστοιχη συχνότητα στο σύνολο της Ευρώπης είναι 71,1 στις 100.000 γυναίκες. 

Από τη σύντομη αναφορά στα γενικά στοιχεία, εύκολα μπορεί κάποιος να εξάγει το συμπέρασμα της μεγάλης σημασίας της πρόληψης και της έγκαιρης και πρόωρης διάγνωσης. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό κάθε γυναίκα να γνωρίζει τι έχει να αντιμετωπίσει, να αποκαλυφθεί η πραγματικότητα του καρκίνου του μαστού, έτσι να μπορεί ευκολότερα και αποτελεσματικότερα να συμμετέχει ενεργητικά τόσο στην πρόληψη όσο και στην πορεία της αντιμετώπισης.

Στο επόμενο κεφάλαιο θα ασχοληθούμε με τη σημασία που έχει ο συχνός και κατάλληλος έλεγχος. Αλλά πριν συνεχίσουμε, σας παραθέτουμε παρακάτω δύο ηλεκτρονικές διευθύνσεις οι οποίες υπολογίζουν μέσω αξιόπιστων ιατρικών ευρημάτων και υπολογισμούς από διάφορα προσωπικά δεδομένα, τις πιθανότητες που έχει μια γυναίκα να νοσήσει από καρκίνο στο μαστό στην επόμενη πενταετία. 

Το πρώτο εργαλείο είναι το Breast Cancer Risk Assessment Tool και το συμπληρώνετε στην ηλεκτρονική διεύθυνση http://www.cancer.gov/bcrisktool. Το συγκεκριμένο τεστ δε μπορεί να υπολογίζει με ακρίβεια την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του μαστού σε γυναίκες που διαθέτουν τα γονίδια BRCA1 ή BRCA2, σε γυναίκες που έχουν ιστορικό καρκίνου του μαστού και σε γυναίκες που ανήκουν σε άλλες υποκατηγορίες τις οποίες μπορείτε να βρείτε μέσα στην ιστοσελίδα.

Το δεύτερο τεστ που χρησιμοποιείται από την Bright Pink, η οποία είναι οργάνωση υγείας του στήθους και των ωοθηκών μπορείτε να το βρείτε στη διεύθυνση  https://www.assessyourrisk.org.

Θα πρέπει πάντα να θυμάστε ότι τα τεστ είναι ένας ανεπίσημος υπολογισμός πιθανοτήτων και όσο αξιόπιστος και αν είναι, ποτέ δε μπορεί να υπολογίσει την πραγματικότητα της ζωής. Επομένως είναι μια χρήσιμη ένδειξη για το γιατρό, αλλά δεν αντικαθιστά τους απαραίτητους ελέγχους, ούτε αποκλείει το ενδεχόμενο να εμφανιστεί μαστικός καρκίνος σε γυναίκα η οποία στο τεστ έβγαλε ιδιαίτερα χαμηλό ποσοστό πιθανής εμφάνισης.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  • Αmerican cancer society, (2017),  Βreast cancer facts and figures, 2017-2018 Αtlanta: cancer society inc
  • Cleeland, C.S.; Bennett, G.J.; Dantzer, R.; Dougherty, P.M.; Dunn, A.J.; Meyers, C.A.; Miller, A.H.; Payne, R.; Reuben, J.M.; Wang, X.S.; et al. (2003), Are the symptoms of cancer and cancer treatment due to a shared biologic mechanism? A cytokine-immunologic model of cancer symptoms. Cancer,, 97, 2919–2925
  • Khuwaja G. A., Abu-Rezq A. N. (2004), Bimodal breast cancer classification system, Pattern Analysis and application, 7:235–242
  • Osborne C., Wilson P., Tripathy D. (2004), Oncogenes and tumor suppressor genes in breast cancer. Potential diagnostic and therapeutic applications, The oncologist, 4:361–377
  • Rubin Philip, (2001), Clinical Oncology : A Multi- Disciplinary Approach for Physicians & Students, 8th edition, Saunders
  • Stanton, A.L., Danoff-Burg, S., Cameron, C.L., Bishop, M., Collins, C.A., Kirk, S.B., Sworowski, L.A., & Twillman, R. (2000). Emotionally expressive coping predicts psychological and physical adjustment to breast cancer, Journal of Consulting and Clinical Psychology, 68, 875–882
  • Tannock I., Bristow R., Harrington L., (2005), The basic science of oncology, 4th edition, McGraw-Hill medical Publishing Division
  • Thorac J., (2014), Dis., Jun; 6(6): 589–590
  • Torre, L. A., et al. (2016). “Global Cancer Incidence and Mortality Rates and Trends--An Update.” Cancer epidemiology, biomarkers & prevention : a publication of the American Association for Cancer Research, cosponsored by the American Society of Preventive, Oncology 25(1): 16-27
  • Weiss Marisa, Ruderman Joan, (2011), Think Pink, Live Green conference, booklet
  • Zagouri Flora,  Theodoros N. SergentanisAlexandra TsigginouConstantine DimitrakakisGeorgeC.ZografosMeletios-Athanassios Dimopoulos, and Theodora Psaltopoulou, Cardoso, F., et al., (2018), Female breast cancer in Europe: statistics, diagnosis and treatment modalities,  “Primary breast cancer: ESMO Clinical Practice Guidelines for diagnosis, treatment and follow-up.” Annals of oncology : official journal of the European Society for Medical Oncolog
  • Zucca-Matthes Gustavo, Cícero Urban, André Vallejo, (2016), Anatomy of the nipple and breast ducts, Gland Surg., 5(1): 32–36
  • Σπαντιδος Δ., (1992), Μοριακή και κυτταρική ογκολογία, Ιατρικές εκδόσεις Λίτσας

 

 

 

2 Οκτ. 2019

Tο γυναικείο στήθος, ήταν ανέκαθεν ένα σύμβολο ομορφιάς, γονιμότητας και θηλυκότητας. Υπάρχει μια διαρκής και ιστορικά καταγεγραμμένη τάση του ανθρώπινου είδος να αναπαριστά το στήθος, όπως μπορούμε χαρακτηριστικά να παρατηρήσουμε στην Αφροδίτη του Willendorf, αγαλματίδιο το οποίο φαίνεται να δημιουργήθηκε πριν 25.000 χρόνια. Η εμφάνιση του μαστού συμβόλιζε και συμβολίζει τη μητρότητα από τη μία και τη σεξουαλικότητα από την άλλη πλευρά. Ο μαστός αντιπροσωπεύει την ανάγκη αναζήτησης ψυχολογικής και σωματικής υποστήριξης, ενώ στην Ελληνική μυθολογία σχετιζόταν με την αναγέννηση. Στην αρχαία Αίγυπτο, το γυναικείο στήθος εμφανίζονταν γυμνό στην τέχνη μόνο για θρησκευτικούς λόγους, για να συνδυαστεί η σχέση των βασιλιάδων με τους θεούς. Στους αρχαίους πολιτισμούς υπήρχε η άποψη ότι η αναπαραγωγική και η σεξουαλική δύναμη των μαστών ήταν ουσιαστικά δύο όψεις τους ίδιους νομίσματος. Πολλά βουνά τα οποία μοιάζουν με στητό στήθος, έχουν γίνει αντικείμενο θρησκευτικής και προγονικής λατρείας, και ο ίδιος ο μαστός αποτελεί πάντα αντικείμενο ευημερίας. Πέρα από τη βιολογική του σημασία, η αναφορά στο γυναικείο στήθος, επηρεάζεται από το ρόλο που διαδραματίζει μια γυναίκα μέσα στους κόλπους της κοινωνίας στην οποία ζει.

Ο βιολογικός ρόλος της παραγωγής γάλακτος και θρέψης του νεογνού είναι αναμφισβήτητος. Οι σύγχρονες απόψεις θεωρούν πως ενώ ο θηλασμός εξυπηρετείται από αντανακλαστικά κέντρα, δεν είναι απόλυτα ενστικτώδης διαδικασία όπως πιστεύαμε, αλλά είναι περισσότερο μια διαδικασία μάθησης και εξάσκησης τόσο για τη μητέρα όσο και για το νεογνό. Επιπρόσθετα, άλλες λειτουργίες που εξυπηρετούνται από τους μαστούς, είναι η μεταφορά ανοσοποιητικών παραγόντων μέσω του θηλασμού, καθώς και η στενή σχέση που αναπτύσσει η μητέρα με το βρέφος και η οποία πιθανά προσφέρει αναπτυξιακά πλεονεκτήματα. Υπάρχει μια ενδιαφέρουσα συζήτηση για τους λόγους για τους οποίους το γυναικείο στήθος είναι το μοναδικό στο ζωικό βασίλειο που αναπτύσσεται ακόμη και όταν η γυναίκα δεν είναι έγκυος. Έτσι υπάρχει μια άποψη, η οποία ισχυρίζεται ότι η σταδιακή ανάπτυξη του μαστού από την εφηβεία και η ώριμη εν τέλει εμφάνιση του, αποτελούν κομμάτια της σεξουαλικής επιλογής και αναπαραγωγής.  Ο σχετικός με το γυναικείο στήθος φετιχισμός, ισχυρίζεται ότι έχουν εξελιχθεί για να επηρεάσουν την ανθρώπινη σεξουαλικότητα και όχι αποκλειστικά για να εξυπηρετούν τη μητρική λειτουργία. Αυτό που συμβαίνει στην πραγματικότητα είναι ότι ο κάθε πολιτισμός αντιμετωπίζει διαφορετικά το μαστό ως προς τα βιολογικά του χαρακτηριστικά  και τον κοινωνικό του ρόλο.

Ο μαστός είναι αδενώδες όργανο το οποίο διαθέτουν όλα τα θηλαστικά και έχει προορισμό την έκκριση γάλακτος μέσω της οποίας εξασφαλίζεται η θρέψη των νεογνών. Ο μαστικός αδένας είναι ιδιαίτερος, εξαιτίας του γεγονότος ότι οι περισσότερες μορφολογικές αλλαγές και εξειδικευμένες διαφοροποιήσεις των ιστών, γίνονται μετά τη γέννηση και απαιτούν συγκεκριμένες αλληλεπιδράσεις μεταξύ των κυττάρων. Μετά τον τοκετό το στήθος είναι συνήθως ψηλαφητό αλλά δεν έχει σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο φύλων. Η προσαρμοσμένη στο φύλο ανάπτυξη του μαστού, θα αρχίσει στην εφηβεία κάτω από τον έντονο έλεγχο των ορμονών και κυρίως των οιστρογόνων. Η θηλαρχή, η έντονη δηλαδή ανάπτυξη του αδένα στο γυναικείο φύλο ξεκινάει μεταξύ 9 και 13 ετών. Υπάρχουν σημαντικές διαφοροποιήσεις στην ανάπτυξη του μαστού εξαιτίας των επιπέδων της ωρίμανσης, της φυλής και των ορμονικών συγκεντρώσεων.

Οι δυο μαστοί καταλαμβάνουν την πρόσθια επιφάνεια του θώρακα, εκτείνονται από τη 2η έως την 6η πλευρά, εσωτερικά 1,5 εκ από το έξω χείλος του στέρνου ως και την μέση μασχαλιαία γραμμή, όρια τα οποία συμβαδίζουν με τα όρια της μαστεκτομής. Στο κεντρικό τμήμα προβάλει η θηλή στην οποία και καταλήγουν 10-15 πόροι, ενώ γύρω από τη θηλή διακρίνεται η θηλαία άλως (το σκουρότερο τμήμα). Στο εσωτερικό του, ο μαστός αποτελείται ανατομικά και λειτουργικά από δύο στοιχεία, τα λόβια τα οποία κάτω από ορμονική διέγερση παράγουν το γάλα και τους πόρους, που μεταφέρουν το γάλα από τα λόβια στη θηλή.

Η λειτουργική μονάδα του μαστού είναι η πορολοβιακή μονάδα. Μπορείτε να φανταστείτε την πορολοβιακή μονάδα ως ένα τσαμπί από σταφύλι. Οι ρώγες του σταφυλιού είναι τα λόβια και οι πόροι του μαστού είναι τα μικρά κλωναράκια που συνεχώς μεγαλώνουν μέχρι να φτάσουν στο κεντρικό κλωνάρι. Τέτοιες μονάδες υπάρχουν 15-20 σε κάθε μαστό. Στο σημείο που τελειώνει το λόβιο και αρχίζει ο πόρος (τελική πορολοβιακή μονάδα-TDLU) ξεκινάει συνήθως ο καρκίνος του μαστού.

Σε νεαρές σχετικά γυναίκες και πριν την εμμηνόπαυση ο μαστός είναι αρκετά πυκνός, με αρκετά ανεπτυγμένο το στρώμα, τους πόρους και τα λόβια λόγω επίδρασης των ορμονών (οιστρογόνα και προγεστερόνη). Αυτή η επίδραση των ορμονών, εμφανίζεται να επηρεάζει τον έλεγχο του ανεξέλεγκτου πολλαπλασιασμού και στον καρκίνο του μαστού.  Καθώς η ηλικία της γυναίκας αυξάνεται, οι φυσιολογικές δομικές μονάδες του μαστού αντικαθίστανται από λίπος (υποστροφή του μαστού). Το μέγεθος των μαστών μπορεί να αυξηθεί και να μειωθεί σε απόκριση των διακυμάνσεων βάρους. Μετά τη γαλουχία, η απομάκρυνση των πλεονασματικών κυψελιδικών κυττάρων ακολουθείται από κυτταρικό θάνατο. Η παλινδρόμηση με το τέλος της γαλουχίας είναι το πιο δραματικό παράδειγμα φυσιολογικά ρυθμιζόμενης απόπτωσης σε ενήλικα ιστό. Μέσα από μια σειρά συντονισμένων διαδικασιών, περίπου το 80% του επιθηλίου απομακρύνεται σε μερικές ημέρες

Ιδιαίτερη σημασία και με μεγάλη συσχέτιση με τον καρκίνο, εμφανίζει το γεγονός ότι ο μαστός είναι ορμονοεξαρτώμενο όργανο. Η ανάπτυξη του ξεκινά από την 4η εμβρυική εβδομάδα, ενώ η μορφολογία του κατά τη γέννηση, την ήβη, κατά τις διάφορες φάσεις του κύκλου της περιόδου, την κύηση και τη γαλουχία, εξαρτάται άμεσα από τις γεννητικές ορμόνες, τις ορμόνες της αδενοϋπόφυσης και διάφορους αυξητικούς παράγοντες.

Ο συνδυασμός του βιολογικού του ρόλου, η ερωτική σημασία που του έχει δοθεί και η άποψη των ίδιων των γυναικών για την  ταύτιση της θηλυκότητας τους με το μαστό, είναι οι παράγοντες για τους οποίους πιθανή του πάθηση, επηρεάζει ανεξίτηλα και πολυδιάστατα, σωματικά και ψυχολογικά την καθεμία γυναίκα που νοσεί. Αυτό όμως το οποίο θα προσθέσουμε και είναι ιδιαίτερα σημαντικό στη σύγχρονη εποχή, είναι το γεγονός ότι ο καρκίνος του μαστού από μια έννοια συνυφασμένη με κοινωνικό στίγμα και συχνή αιτία απομόνωσης, έχει γίνει αφορμή παραγωγικής έκφρασης και χειραφέτησης από την πλευρά των γυναικών. Και μια τέτοια συμπεριφορά πρέπει να υιοθετηθεί, να προαχθεί και να στηριχθεί από όλους, ώστε να γίνει κατανοητό πως μια γυναίκα με μαστεκτομή έχει χάσει ένα βιολογικό της κυρίως όργανο, ούτε τον ερωτισμό της, ούτε την προσωπικότητά της, ούτε όλα τα στοιχεία που συνθέτουν τον ίδιο της τον εαυτό.

 

Bιβλιογραφία-Ο MΑΣΤΟΣ

  • Carrasco Cara Chards Maria Isabel, How the representation of boobs has changed through art history, https://culturacolectiva.com/art/representation-of-breasts-in-art-history
  • Fox, M. K., Pac, S., Devaney, B., Jankowski, L. (2004). Feeding infants and toddlers study: What foods are infants and toddlers eating? Journal of the American Dietitic Association, 104, (1), S22-S30

  • Gripsrud Birgitta Haga , (2008), The Cultural History of the Breast, In book: A Cultural Encyclopedia of the Body vol.1, Publisher: Greenwood Publishing, Editors: Victoria Piits, pp.31-44

  • Hennighausen, L. and Robinson, G. W., (2005). Information networks in the mammary gland, Nat. Rev. Mol. Cell Biol, 6,715 -725.

  • Javed ALteif A, (2013), Development of the human breast, Semin Plast Surg, Feb;27(1):5-12
  • Kariagina Anastasia, Mark D.Aupperlee  and  Sandra Z. Haslam, (2008),   Progesterone Receptor Isoform Functions in Normal Breast Development and Breast Cancer, Crit Rev Eukaryot Gene Expr., 18(1): 11–33.

  • Peaker M., (2002), The Mammary Gland in Mammalian Evolution: A Brief Commentary on Some of the Concept, Journal of Mammary Gland Biology and Neoplasia,  7(3):347-53 
  • Rubin Philip, (2001), Clinical Oncology : A Multi- Disciplinary Approach for Physicians & Students, 8th edition, Saunders
  • Watson Christine, Walid T. Khaled, (2008), Mammary development in the embryo and adult: a journey of morphogenesis and commitment, Development,  135: 995-1003
  • Weiss Marisa, Ruderman Joan, (2011), Think Pink, Live Green conference, booklet
  • Zucca-Matthes Gustavo, Cícero Urban, André Vallejo, (2016), Anatomy of the nipple and breast ducts, Gland Surg., 5(1): 32–36.

  • NeuroPhysioKids2019
1 Οκτ. 2019

Ο Οκτώβριος, είναι μήνας αφιερωμένος παγκοσμίως στην ενημέρωση για τον καρκίνο του μαστού και με αυτή την αφορμή ξεσηκώσαμε αρχεία, ξεσκονίσαμε εκτυπωμένα άρθρα, συγκεντρώσαμε και καταγράψαμε ερευνητικό υλικό και αποφασίσαμε να προσφέρουμε μια ηλεκτρονική ενημέρωση σε κάθε γυναίκα που συνειδητοποιεί την αξία της πληροφόρησης και θέλει να πάρει κομμάτι από την προσωπική της φροντίδα στα χέρια της. Η εύκολη επιλογή είναι να μην αναφερόμαστε σε αυτόν, να λησμονούμε την ύπαρξή του θεωρώντας πως με αυτόν τον τρόπο θα μας ξεχάσει και εκείνος. Είναι αλήθεια πως η λέξη καρκίνος προκαλεί δέος και φόβο. Δυνητικά θα μπορούσε να ξεσηκώσει όλα τα ένστικτα επιβίωσης, όμως πολλές φορές σε βυθίζει στο δικό του σκοτάδι. Ακόμη και στην αναζήτηση της ερμηνείας στα λεξικά, θα βρει κάποιος ότι περιγράφεται ως κάτι καταστροφικό και δύσκολο να εξαληφθεί. Είναι η ζωή μας που κλονίζεται, είναι η ασφάλειά μας που απειλείται, είναι η αλαζονεία μας που κλονίζεται.  

Ακόμη και αν δεχτούμε τα παραπάνω ως μικρότερες ή μεγαλύτερες αλήθειες, είμαστε άνθρωποι και ως άνθρωποι έχουμε μάθει να αγωνιζόμαστε για τα πάντα. Και η ζωή μας είναι το μεγαλύτερο αγαθό που μας έχει προσφερθεί. Και θεωρώ αμετροεπής αναίδεια να μην παλέψεις για τον ίδιο σου τον εαυτό. Να μένεις αποσβολωμένος και ανήμπορος μπροστά στον καρκίνο, ουσιαστικά χάνοντας τη μάχη πριν καν τη δώσεις. Ο καρκίνος είναι ένας αντίπαλος απειλητικός και απρόβλεπτος, που μπορεί να εμφανιστεί στον οποιοδήποτε ανά πάσα στιγμή. Η μάχη όμως μαζί του ουσιαστικά είναι γραμμένη στο γενετικό μας υλικό, μέσα από τις διαδικασίες που διαθέτει το σώμα μας να διατηρεί σταθερό το γονιδιακό του δυναμικό και ξεκινάει πολύ πριν την εμφάνισή του καρκίνου. Υπάρχουν ενδείξεις και ισχυρές αναφορές ότι στον καθένα μας στη διάρκεια της ζωής του, έχουν εμφανιστεί προκαρκινικά κύτταρα τα οποία ο ίδιος ο οργανισμός μπόρεσε να καταπολεμήσει αποτελεσματικά.

Το σώμα μας δεν είναι επομένως έτοιμο μόνο για τη μάχη, αλλά είναι κατάλληλα εφοδιασμένο και για να προλάβει τη δημιουργία του καρκίνου, μια διαδικασία την οποία θα μπορούσαμε μεταφορικά να τη ταυτίσουμε με την έννοια της πρόληψης. Προφανώς ως άνθρωποι δεν είμαστε έρμαιο των ενστίκτων μας αλλά έχουμε τη δυνατότητα της κρίσης και της λογικής. Στοιχεία απαραίτητα για να αξιολογούμε παράγοντες, οι οποίοι θα μπορούσαν να απειλήσουν την φυσική και ψυχική μας υπόσταση. Η ενημέρωση και η πληροφόρηση, ουσιαστικά είναι το κοίταγμα μας στον καθρέπτη, η κατανόηση της φθαρτότητας των πάντων, η αντίληψη των αλλαγών που μπορεί να προκαλέσει στη ζωή μας η μία στιγμή και η υπόσχεση στο είδωλο, ότι θα κάνουμε ότι περνάει από το χέρι μας προκειμένου να διατηρήσουμε την ακεραιότητά μας. 

Και αν η μάχη πρέπει να δοθεί κάτω από οποιαδήποτε συνθήκη, αυτό φαντάζει ακόμη πιο δεδομένο και προκλητικό όταν αναφερόμαστε στον καρκίνο του μαστού, ο οποίος μπορεί με τις κατάλληλες επιλογές και αποφάσεις, με την κατάλληλη θεραπευτική στρατηγική και την αλλαγή του τρόπου ζωής, να μετατραπεί σε μια χρόνια πάθηση. Η διάγνωση του καρκίνου του μαστού σηματοδοτεί την έναρξη μιας σειράς διαδικασιών οι οποίες τροποποιούν για πάντα τη ζωή της γυναίκας. Είναι πάρα πολύ συνηθισμένο για έναν άνθρωπο με καρκίνο, να χωρίζει τη ζωή του σε αυτή πριν τον καρκίνο και στη νέα μετά από αυτόν. Δύο φάσεις που διαφέρουν ως προς τα επίπεδα ασφάλειας, ποιότητας ζωής, αισθήματος φθαρτότητας, αλλά και δύο φάσεις στις οποίες παρέχονται διαφορετικές προϋποθέσεις και ανάγκες για αύξηση της συνειδητότητας και του αυτοελέγχου.

Αξίζει στην κάθε γυναίκα να ζει την οποιαδήποτε στιγμή αξιολογώντας την ως πολύτιμη και μοναδική, έτσι ώστε να δώσει νόημα ακόμη και στο ασήμαντο, ακόμη και στο ανούσιο, έτσι ώστε να καταλάβει ότι το σύνολο της ζωής είναι στιγμές, που απλά παρουσιάζονται με μια συνέχεια.

Αξίζει στις γυναίκες με καρκίνο του μαστού να βλέπουν το ποτήρι γεμάτο και μάλιστα να αντιληφθούν ότι παίζουν και οι ίδιες σημαντικό ρόλο στη ποσότητα του νερού που θα περιέχει. Και ο καλύτερος τρόπος για να νικήσει κάποιος τον καρκίνο του μαστού δεν είναι να του κρυφτεί, αλλά να τον αντικρύσει κατάματα, να μάθει για αυτόν, να τον προλάβει ή να τον αντιμετωπίσει με θάρρος και αισιοδοξία.

Οι αναρτήσεις που θα ακολουθήσουν, χωρίστηκαν σε 9 μεγάλες υποκατηγορίες και θα παρουσιάζονται σταδιακά στο χρονικό διάστημα αυτού του μήνα.

Η συγγραφή και παρουσίαση αυτών των κειμένων, αφιερώνεται με μεγάλο σεβασμό και ταπεινότητα σε κάθε γυναίκα-αγωνίστρια που διαγνώστηκε με καρκίνο του μαστού. Σε όλες όσες δεν κατάφεραν παρά την προσπάθειά τους να ξεπεράσουν την ασθένεια και σε όσες με αγωνιστικότητα, αποφασιστικότητα και αυτοπεποίθηση συνεχίζουν να δίνουν την προσωπική τους μάχη.

 

29 Σεπ. 2019

Είναι στιγμές που αναρωτιέσαι αν κάποια δεδομένα και πληροφορίες που για ποικίλους λόγους έχεις κατά καιρούς αναζητήσει και έχουν αξιολογηθεί ως ενδιαφέρουσες, θα ήταν σκόπιμο να καταχωνιαστούν στα συρτάρια των γραφείων και στο σκληρό δίσκο ενός υπολογιστή αντί να δημοσιοποιηθούν, κυρίως με το επιχείρημα ότι δεν είναι ένα αντικείμενο άμεσα συνυφασμένο με τα επαγγελματικά σου όρια.

Η ζωή μας, προφανώς ταυτίζεται με τη φυσικοθεραπεία, αλλά πολλές φορές οι γνώσεις σε επίπεδο ενημέρωσης μπορούν να προχωρήσουν κάποια μικρά, δειλά και ταπεινά βήματα παραπέρα. Και επειδή όλοι μας είμαστε μέλη της ίδιας κοινωνίας και περιστοιχιζόμαστε από τους ίδιους φόβους και τις ίδιες απειλές, θεωρώ πως δεν είναι αμετροέπεια η έκθεση οποιασδήποτε προσπάθειας πληροφόρησης και πρόληψης βασισμένης σε επιστημονικά δεδομένα.

Η πρόσβαση και η αξιολόγηση της επιστημονικά τεκμηριωμένης γνώσης, δεν είναι το ίδιο δεδομένη για όλους και η παραπληροφόρηση πολλές φορές οδηγεί σε μεγαλύτερη σύγχυση. Όταν όμως έχουμε να κάνουμε με ζητήματα που αφορούν τη δημόσια υγεία όλοι θα έπρεπε να ενδιαφερόμαστε περισσότερο εκούσια και ενεργητικά.

Μετά από αυτή τη σύντομη εισαγωγή κατάθεσης προσωπικών σκέψεων, τον Οκτώβριο,  μήνα αφιερωμένο στην πρόληψη και την ενημέρωση για τον ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ, θα υπάρξουν μια σειρά από αναρτήσεις βασισμένες σε επιστημονικά δεδομένα, με στόχο και σκοπό την καλύτερη πληροφόρηση για μία πάθηση η οποία μπορεί να πλήξει την οποιαδήποτε γυναίκα χωρίς διακρίσεις και προειδοποιήσεις. Προφανώς και δε θα καλυφθεί το σύνολο των δεδομένων που υπάρχουν, διότι ο σκοπός αυτής της ενημέρωσης δεν είναι η ιατρική αντιμετώπιση αλλά η επαγρύπνηση. Η ενημέρωση είναι δημόσια ανάγκη και ο καθένας μέσα από τις γνώσεις του και μέσα στα πλαίσια που υπηρετεί, χωρίς να παραβιάζει επαγγελματικά δικαιώματα και υποχρεώσεις, μπορεί  να προσθέσει ένα λιθαράκι στο στόχο της ποιοτικής δημόσιας υγείας. 

Η δομή του περιεχομένου των ενημερωτικών άρθρων θα είναι η παρακάτω:

  1. Εισαγωγή
  2. Ο μαστός
  3. Γενικά στοιχεία για τον καρκίνο του μαστού
  4. Ο προληπτικός έλεγχος και η σημασία του
  5. Αιτιολογία και πρόληψη καρκίνου του μαστού
  6. Πριν τη διάγνωση. Μετά τη θεραπεία

Ραντεβού τον Οκτώβριο